Chuyện ít biết về Bạch Công tử ăn chơi khét tiếng từng thi… đốt tiền luộc trứng với Công tử Bạc Liêu (Kỳ 5)

0
49

Đoàn cải lương có một không hai

Như chúng tôi đã đề cập, Bạch Công tử George Phước là người rất mê cải lương. Trong thời gian ở Pháp, ngoài chuyện ăn chơi thì cậu Tư Phước còn học được những kiến thức về ngành sân khấu. Về nước, tháng 1/1926, cậu Tư Phước đã cùng ông Nguyễn Ngọc Cương lập gánh hát Phước Cương quy tụ được rất nhiều đào kép nổi tiếng thời bấy giờ như Năm Phỉ, Tám Danh, Tám Mẹo…

Nhưng chỉ hơn 1 năm sau, cậu Tư Phước lập ra gánh cải lương Huỳnh Kỳ với sự tham gia của nhiều đào kép tên tuổi như Phùng Há, Ba Vân, Năm Phỉ, Tám Du, Năm Thiện, Ba Thâu, Ba Đồng, Chín Móm, Năm Kiệt, Hai Sự, Hai Nữ, Tư Bé, Tư Hélènne…

Theo những tư liệu chúng tôi có được, vào cuối thập niên 1920, cô đào Phùng Há là 1 ngôi sao của sân khấu cải lương Nam Bộ. Cô đào Phùng Há lúc đó đang là ngôi sao sáng của gánh hát Trần Đắc. Lúc này Bạch Công tử mới du học về, chưa nổi tiếng như Hắc Công tử ở Bạc Liêu. Một hôm, gánh hát Trần Ðắc của ông bầu Trần Đắc Nghĩa ở Cần Thơ về Mỹ Tho dựng rạp biểu diễn gần nhà cậu Tư Phước, mê cải lương nên cậu Tư đi xem. Ngay đêm diễn đầu tiên của gánh hát Trần Đắc, cậu Tư Phước đã bị tài sắc của cô đào Phùng Há hớp hồn.

Sau này, những người thân cận của cô Bảy Phùng Há kể lại: Đêm diễn đầu tiên vừa vãn hát, khi cô Bảy Phùng Há đi ra cửa sau thì đã thấy cậu Tư Phước ăn mặc rất lịch sự đứng đợi sẵn, ngỏ lời khen tặng và xin được làm quen. Cô Bảy Phùng Há chỉ chào xã giao rồi đi về. Từ đó đêm nào cậu Tư Phước cũng đến rạp mua vé ngồi ở hàng ghế đầu để xem cô Bảy Phùng Há ca diễn.

Thế nhưng cô Bảy Phùng Há vẫn xem cậu Tư Phước như 1 khán giả bình thường. Thế là Bạch Công tử dày công nghiên cứu cách chinh phục cô đào cải lương tài sắc đang khiến mình “chết mê chết mệt” này. Sự giàu có, sang trọng, lịch lãm không làm cô Bảy Phùng Há xiêu lòng, nên cuối cùng cậu Tư Phước chọn cách đầu tư vào sân khấu cải lương, đúng niềm đam mê của cô Bảy.

Chuyện ít biết về Bạch Công tử ăn chơi khét tiếng từng thi… đốt tiền luộc trứng với Công tử Bạc Liêu (Kỳ 5)

Cô Bảy Phùng Há (bên trái) trong một vở diễn trên sân khấu Huỳnh Kỳ

Sau khi lập gánh hát Phước Cương mà vẫn không mời được cô Bảy Phùng Há gia nhập, cậu Tư Phước quyết định tách ra lập riêng cho mình 1 gánh hát. Cậu tuyên bố nếu cô Bảy Phùng Há ưng thuận thì cô sẽ là đào chính và kiêm luôn chủ gánh! Ngay sau khi cô Bảy Phùng Há chấp thuận làm vợ Bạch Công tử thì giữa năm 1928 cậu Tư Phước cho ra mắt gánh hát cải lương có tên Huỳnh Kỳ (cây cờ màu vàng).

Bạch công tử tuyên bố gánh hát của mình sẽ ăn đứt các gánh cải lương thời đó. Và với vốn kiến thức về sân khấu học ở bên Pháp, cậu Tư Phước đã xây dựng đoàn cải lương Huỳnh Kỳ thành 1 đoàn hát chính quy, sang trọng, được tổ chức rất chặt chẽ, đầu tư các phương tiện kỹ thuật tiên tiến nhất của Pháp.

Thành lập xong gánh hát, Bạch công tử đưa đoàn đi lưu diễn khắp các tỉnh thành miền Tây Nam Bộ và Sài Gòn. Trong năm 1928, cậu Tư Phước còn đổ rất nhiều tiền của xây dựng riêng cho mình 1 rạp hát đồ sộ tại Mỹ Tho, sát bên cạnh ngôi nhà của cậu. Rạp hát cũng mang tên Huỳnh Kỳ, là đại bản doanh của gánh hát.

Chuyện ít biết về Bạch Công tử ăn chơi khét tiếng từng thi… đốt tiền luộc trứng với Công tử Bạc Liêu (Kỳ 5)

Rạp hát Huỳnh Kỳ bây giờ trở thành hiệu sách

Theo ông Ngô Minh Quân, Trưởng phòng VHTT TP. Mỹ Tho, sau khi cậu Tư Phước sạt nghiệp thì ngôi nhà cổ của cậu và rạp Huỳnh Kỳ được bán lại cho ông Lê Ngọc Chiếu, một điền chủ giàu có ở vùng Chợ Gạo. Từ đó, rạp được đổi tên thành rạp hát Lê Ngọc.

Đầu thập niên 1960, ông Chiếu bán lại rạp hát cho người khác và đổi tên thành rạp Viễn Trường. Đến thập niên 1980 rạp hát được đổi tên thành rạp Mỹ Tho. Di tích rạp hát của cậu Tư Phước ngày xưa hiện vẫn còn trên đường Đinh Bộ Lĩnh, phường 3, TP. Mỹ Tho, nhưng nay đã được cho thuê để biến thành nhà sách.

Đi lưu diễn bằng du thuyền

Để làm vừa lòng cô đào tài danh Phùng Há, Bạch Công tử Tư Phước đã tiêu tốn rất nhiều tiền vào sự nghiệp cải lương. Theo các tài liệu còn lưu giữ và lời kể của những bậc cao niên ở Mỹ Tho, thời điểm Bạch Công tử lập ra gánh hát Huỳnh Kỳ, gánh hát nào muốn đi các nơi biểu diễn đều phải di chuyển bằng ghe chèo. Nhưng Bạch Công tử thì chơi trội hơn tất cả! Bạch Công tử thuê 1 cơ sở đóng ghe lớn nhất ở Mỹ Tho thời đó đóng cho mình 1 chiếc ghe bầu loại “khủng” có 2 tầng.

Chuyện ít biết về Bạch Công tử ăn chơi khét tiếng từng thi… đốt tiền luộc trứng với Công tử Bạc Liêu (Kỳ 5)

Một chiếc thuyền du lịch giống kiểu ghe bầu nhà lầu của Bạch Công tử

Trên chiếc ghe bầu có một không hai này, cậu Tư Phước thiết kế nội thất giống hệt như những chiếc du thuyền sang trọng bên Pháp, với các trang thiết bị kỹ thuật, đồ trang trí, nội thất… mua từ bên Pháp về. Chiếc du thuyền này là nơi ở của Bạch Công tử và cô đào Phùng Há khi đưa gánh hát Huỳnh Kỳ đi lưu diễn các nơi. Phía trước du thuyền có cột cờ treo cờ vàng, biểu tượng của gánh Huỳnh Kỳ.

Ngoài chiếc du thuyền dành riêng cho mình và vợ, Bạch Công tử cho đóng thêm 3 chiếc ghe bầu khác nhỏ hơn, trang bị ít hiện đại hơn chiếc đầu tiên, nhưng vẫn có nhiều phòng, nhiều ô cửa sổ, có bếp ăn, chỗ vệ sinh, dùng để chở đào kép, thầy đờn của đoàn hát và cả 1 đội… bóng đá. Tất cả đều được trang bị động cơ từ Pháp nhập về, ban đêm đèn điện sáng choang trên mặt sông.

Chính vì vậy mà đoàn “du thuyền cải lương Huỳnh Kỳ” của cậu Tư Phước đi diễn ở đâu là gây xôn xao nơi đó. Nhờ đi lưu diễn bằng ghe bầu gắn máy nên gánh hát Huỳnh Kỳ của cậu Tư Phước dễ dàng đến vùng quê xa xôi, đường sá cách trở khắp Nam Kỳ Lục Tỉnh để biểu diễn. Vở tuồng ăn khách nhất của gánh Huỳnh Kỳ là vở “Giọt máu chung tình” do kép Năm Thiên đóng vai Võ Đông Sơ và cô đào Phùng Há thủ vai Bạch Thu Hà.

Theo thạc sĩ Lê Ái Siêm, nguyên Giám đốc Bảo tàng tỉnh Tiền Giang, các tài liệu xưa ghi chép rằng, khi đoàn ghe bầu của gánh Huỳnh Kỳ đến địa điểm biểu diễn thì vợ chồng cậu Tư Phước yêu cầu tất cả đào kép trong đoàn bước lên bờ đứng xếp hàng, bắt tay chào xã giao các quan chức của chính quyền sở tại. Xong màn chào hỏi, cả đoàn cùng hát vang bài Đoàn ca của gánh. Lá cờ vàng được kéo lên và Bạch Công tử móc túi lấy súng lục đưa lên trời bắn chỉ thiên liền mấy phát.

Khi đào kép, hậu đài lo chuẩn bị phông màn, sân khấu, tập dượt tuồng tích chuẩn bị cho đêm diễn thì cậu Tư Phước dẫn đội bóng đi thi đấu giao hữu với đội bóng của địa phương. Bất kể thi đấu bóng đá thắng hay thua, đội bóng sở tại đều được cậu Tư Phước đãi tiệc và mời xem hát miễn phí.

Mỗi lần gánh hát dời đi nơi khác, Bạch Công tử lại cho kéo lá cờ vàng lên, đốt pháo chào tiễn biệt và rút súng lục ra bắn lên trời vài phát. Sau đó, Bạch công tử ra lệnh cho đoàn ghe hú còi inh ỏi, nhổ neo lui ghe, còn người dân chen chúc trên bờ vẫy tay chào, hẹn ngày gặp lại.

Việc này cũng được giáo sư Trần Văn Khê xác nhận là thời điểm đó chỉ có duy nhất gánh hát Huỳnh Kỳ của Bạch Công tử đi lưu diễn khắp nơi bằng ghe máy, dùng cờ vàng làm hiệu. Gánh hát này đi đến đâu gây tiếng vang đến đó, khán giả tới xem rất đông.

Các bậc bô lão ở Mỹ Tho cho biết, ngày xưa gánh hát Huỳnh Kỳ của Bạch Công tử nổi tiếng vì có nhiều vở diễn rất hay như Giọt máu chung tình, Trần Hưng Đạo bình Nguyên, Người đàn bà không tên, Kim Tinh nương xuất thế, Tình chung tình… Ghe hát của đoàn Huỳnh Kỳ đi các tỉnh miền Tây thường chọn các sân đình lớn để dựng sân khấu, bán vé, biểu diễn. Mỗi nơi như vậy gánh hát thường ở lại hát liên tục 7 đến 10 ngày, nhưng đêm nào khán giả cũng đến xem chật rạp.

Theo ông Ngô Minh Quân, ngoài việc hết lòng với nghệ thuật cải lương vì… mê cô đào Phùng Há, Bạch Công tử Tư Phước còn là người đóng góp nhiều công sức khi đưa cải lương sang Tây, ra Bắc biểu diễn. Bạch công tử còn sử dụng đoàn hát để giúp đỡ nhiều địa phương ở Nam Kỳ Lục Tỉnh.

An Hòa

Theo Báo Tuổi trẻ & Đời sống

Gửi phản hồi