Tư vấn cho cô giáo tiểu học giữ được cân bằng khi phải dạy dỗ học sinh hiếu động

0
37

Tôi hiện nay đang là giáo viên của một trường cấp 1 tại Hà Nội. Ngay từ khi còn nhỏ, tôi đã ước mong mình sẽ được đứng trên bục giảng, được dạy dỗ các em nhỏ những nét chữ đầu tiên trong cuộc đời. Vì ước mơ lớn nhất đời mình mà tôi đã nỗ lực hết sức để có được ngày hôm nay.

Tôi tham gia công tác giảng dạy đã được 3 năm và hiện nay đã được phân công làm giáo viên chủ nhiệm. Trách nhiệm càng lớn thì áp lực càng nhiều, tôi rất hiểu điều này. Tôi vẫn luôn trải hết sức lực cho công việc của mình, chăm lo đến các lứa học sinh từng chút một. Tôi nghĩ, nếu có lòng yêu nghề thì mọi khó khăn đều có thể vượt qua.

Tuy nhiên, sự thật không dễ dàng như người ta vẫn tưởng tượng. Trong quá trình làm việc với các em nhỏ, có một số em có cá tính đặc biệt, hoặc do tôi chưa hiểu hết các em, hoặc do các em còn nhỏ nên quá nghịch ngợm khiến tôi không khỏi mất bình tĩnh. Tuy nhiên, tôi luôn cố gắng giữ thái độ ôn hòa chứ chưa bao giờ phạt quá nặng hay quát mắng quá to khiến các em sợ hãi. Tôi không muốn các em còn nhỏ mà đã mất hứng thú và cảm thấy sợ trường lớp. Áp lực công việc ngày càng nhiều đôi lúc khiến tôi lo lắng và khá stress. Nếu tôi phạt các em, các em sẽ vì sợ hãi mà nghe lời tôi một cách miễn cưỡng, nếu tôi không phạt các em, đôi khi không tạo ra áp lực khiến các em nghe lời được.

Tôi rất trăn trở về điều này. Xin chuyên gia cho tôi một lời khuyên, giúp tôi giải tỏa tâm lý và nếu được hãy chỉ cho tôi “phạt đúng cách một trẻ nhỏ” để cả cô và trò không bị tổn thương. Xin cám ơn chuyên gia.

Tiến sĩ giáo dục Nguyễn Thụy Anh:

Chị Thanh Hằng thân mên, nói đến chuyện nuôi dạy trẻ con, không người lớn nào không có khái niệm thưởng phạt trong đầu. Đủ thứ hình phạt được nghĩ ra, từ xưa đến nay, nhằm mục đích sao cho trẻ “nhớ đời” mà “chừa”, không lặp lại lỗi sai nữa.

Vậy thế nào là hình phạt hiệu quả và không làm tổn thương trẻ?

Để trả lời được câu hỏi ấy, chị hãy trả lời xem mục đích của hình phạt là gì? Xin hãy chọn một trong những mục đích sau:

1. Để tạo cảm giác SỢ – sợ cô, sợ một Hội đồng kỷ luật nào đó, sợ phải đối diện với bố mẹ. Cảm giác SỢ sẽ bắt đứa trẻ thay đổi hành vi của mình, phù hợp với các quy tắc kỷ luật đã đề ra.

2. Để trẻ NHỚ đã từng có một hành động phạm lỗi như thế này, thấy XẤU HỔ mà không lặp lại nữa.

3. Để LÀM GƯƠNG, răn dạy những đứa khác nếu … cũng đang lăm le định phạm lỗi.

4. Để trẻ HIỂU lỗi của mình, có cơ hội thể hiện sự HỐI HẬN, được CHỊU TRÁCH NHIỆM cho hành vi phạm lỗi của mình đồng thời biết cách không làm sai nữa.

Việc người lớn lựa chọn mục đích nào thì sẽ có bộ “công cụ” ấy, đồng thời cũng sẽ phải chấp nhận những cái được và cái bất cập đối với từng phương pháp, thậm chí là hậu quả từ nhỏ đến lớn mà “tác dụng phụ” của hình phạt mang đến.

Image title
Những hình phạt dữ dội có thể khiến trẻ bị sốc tâm lý, dẫn đến mất hứng thú học tập
 

Những hình phạt như đánh, mắng dữ dội, mỉa mai, đem bêu trước trường, đuổi ra khỏi lớp, trừ điểm, đuổi học là những hình thức tương đối nặng và có khả năng tạo được cảm giác SỢ, XẤU HỔ, từ đó trẻ sẽ NHỚ mà có thể không dám lặp lại nữa. Nhưng trên thực tế, những cách phạt này có thể đem đến cho trẻ cú sốc về tâm lý, nhẹ hơn là cảm xúc rất tiêu cực khiến trẻ mất hứng thú với việc học, với tập thể. Tệ hơn nữa, trẻ có thể tự đánh giá mình thấp đi, cảm thấy mình mất giá trị trước cộng đồng. Ở một thái cực, điều ấy thể hiện qua sự mất tự tin, hay sợ phải tự mình giao tiếp, ít phát biểu, ít nói, ngại đến gần cô, co mình lại trong mọi việc dù bên ngoài, trẻ trở nên rất ngoan ngoãn. Ở thái cực khác, trẻ có thể tỏ ra bất cần, ăn nói văng mạng, thách thức, có những thái độ không hợp lý với các bạn khác và thày cô và dần trở thành “khó bảo” hơn nữa trong mắt những người lớn.

Hình thức đuổi ra khỏi lớp, đuổi học rõ ràng thể hiện sự bất lực của người lớn, của thày cô chứ không có thể gọi là hình phạt nữa. Việc đuổi học chỉ gọi là hình phạt khi áp dụng với bậc học cao hơn – đại học, khi những đứa trẻ của chúng ta đã trở thành người lớn. Và hình phạt này thực sự là một hình thức kỷ luật mà con người phải nhận để “trả giá” cho những hành vi sai phạm của mình.

Những hình phạt có vẻ như đơn giản hơn: đứng lên, đứng góc lớp, đứng ngoài cửa lớp, chép phạt… tưởng chừng không có vấn đề gì, rất “phổ biến” nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây áp lực tâm lý, ảnh hưởng đến hành vi của trẻ không kém các hình phạt vừa nêu trên – nếu không đi kèm với những điều kiện khác.

Tôi xin bàn với chị 7 ĐIỀU KIỆN QUAN TRỌNG cần có khi quyết định phạt một đứa trẻ ở lớp học:

1. THỎA THUẬN. Việc thưởng phạt đối với học sinh trên thực tế phải là một thỏa thuận có tính nguyên tắc giữa tất cả các thành viên của cộng đồng. Cộng đồng ở đây là một tổ, một lớp, một trường học. Các em biết rằng, nếu học giỏi, nhiều điểm cao, tuân thủ kỷ luật… sẽ có hình thức khen thưởng như giấy khen, bằng khen, quà tặng…Nhưng không mấy khi các em được biết trước mình sẽ nhận hình phạt nào khi sai phạm. Và đây là điều cần làm với trẻ, một cách công khai, cho trẻ cùng tham gia thảo luận, từ những lỗi nho nhỏ trẻ dễ phạm phải nhất như nói chuyện riêng, đi học muộn, không làm bài tập. Chỉ sau khi đưa ra được những thỏa thuận, hình phạt mới bắt đầu có tác dụng sau đó. Học sinh sẽ buồn, lo, nhưng chấp nhận hình phạt như một “luật chơi” mà chính các em đã đề ra. Ấn tượng tâm lý này sẽ tạo cho trẻ cảm giác công bằng, đồng thời không gây hoảng sợ, hoang mang. Trẻ hiểu rằng, mình đang phải chịu Trách Nhiệm cho hành động của mình.

2. BÌNH TĨNH. Khi trẻ có lỗi, hẳn các thày cô sẽ rất giận dữ. Hình phạt chỉ nên được tuyên bố khi cơn giận ấy đã dịu xuống. Điều này sẽ tránh cho trẻ cảm giác bị… trút giận, bị hứng chịu cơn bực bội của người lớn. Hình phạt được đưa ra phải được nói với một giọng điệu nghiêm túc, bình tĩnh, rành mạch, không xen cảm xúc tiêu cực. Vậy, các thày cô hãy cố gắng để cuối giờ hẵng ra quyết định phạt thay vì ngay lúc ấy quát lên thông báo hình thức kỷ luật đối với trẻ.

Image title
Hình phạt chỉ đến khi cơn giận dữ đã dịu đi để tránh cho trẻ cảm giác bị trút giận

3. CÁ NHÂN. Khi tuyên bố hình phạt, hãy làm việc cá nhân với em học sinh, dù là một lổi nhỏ nhất. Trẻ sẽ cảm thấy được tôn trọng, được bảo vệ khỏi cảm giác xấu hổ với các bạn khác và hãy tin rằng, cơ hội để trẻ không lặp lại lỗi sai sẽ lớn hơn nhiều so với trường hợp xướng kỷ luật thật to lên cho cả lớp cùng biết.

4. TÌM HIỂU NGUYÊN NHÂN. Trước khi phạt, đương nhiên không thể không tìm hiểu kỹ nguyên nhân của hành vi phạm lỗi. Rất có thể có những nguyên nhân sâu xa hơn và cô giáo có thể kịp thời hỗ trợ để trẻ không mắc lỗi nữa hoặc có những điều mà trẻ không hề nhận thức được mình đang làm sai. Cô giáo cần chia sẻ được với trẻ những điều này.

5. GIỮ NGUYÊN TẮC. Tuy nhiên, bất luận là lý do gì, vẫn nên giữ vững nguyên tắc thưởng phạt của mình, không phải vì lý do “khách quan”, “chính đáng” mà xí xóa không phạt.

6. KHÔNG QUY KẾT, CHỤP MŨ. Chỉ phạt đúng lỗi trẻ phạm phải, mô tả lỗi đó cụ thể chứ không đặt tên cho sai phạm của trẻ bằng một cái tên “kinh khủng” nào khác theo kiểu quy kết, chụp mũ. Ví dụ, trẻ quên vở – thì chỉ phạt vì hành vi quên vở chứ không kết luận “luộm thuộm, coi thường việc học”.

7. QUYỀN ĐƯỢC SAI VÀ QUYỀN ĐƯỢC SỬA LỖI. Trẻ con vẫn là trẻ con và vì thế, khác với người lớn, nó có quyền được sai và quyền được tìm cách không sai nữa. Người lớn thay vì nhăm nhăm tìm lỗi hay tệ hơn, bắt những đứa trẻ bới móc lỗi của nhau – hãy cho trẻ biết thiện chí của mình thông qua việc… đưa ra các hình phạt.

Theo tôi, chỉ có tuân thủ 7 điều kiện trên, các hình phạt của thầy cô giáo mới có tác dụng thật sự đối với trẻ, khiến trẻ hiểu rõ vì sao bị phạt, cách không lặp lại lỗi sai và thấy mình được tôn trọng, giá trị của đứa trẻ không bị hạ thấp. Và đây chính là mục đích khi nhà trường áp dụng các hình thức phạt, kỷ luật với trẻ.

Chị Thanh Hằng thân mến, trong khuôn khổ nhà trường, việc thưởng phạt luôn cần thiết. Tuy nhiên, phải công bằng, minh bạch và thấu hiểu để trẻ có thể “học qua những lỗi sai”, không sợ sai, không sợ sửa sai, vui vẻ, hạnh phúc với cuộc đời đến trường của mình. Với những gợi ý trên, chúc chị sớm giải tỏa được căng thẳng để tiếp tục ước mơ lớn nhất của đời mình.

Theo MASK

Gửi phản hồi