Tin tức 24h -

Sài Gòn thất thủ: Đâu là giải pháp chống ngập lụt hữu hiệu nhất?

(Tamsugiadinh.vn) - Muốn hết ngập lụt, chúng ta phải làm ra những ao, hồ, kênh, rạch nhân tạo để trả lại cho thiên nhiên. Đó là giải pháp vững bền mà các nước văn minh trên thế giới đã chọn.
Sài Gòn thất thủ: Đâu là giải pháp chống ngập lụt hữu hiệu nhất?
Sài Gòn thất thủ: Đâu là giải pháp chống ngập lụt hữu hiệu nhất?

Chỉ là giải pháp cấp cứu khi bị ngập?

Cơn mưa lớn “giáng” xuống Sài Gòn trong buổi chiều ngày 26/9, khiến phần lớn thành phố ngập trong nước. Ở ngoài đường, nước ngập đến bụng. Ở trong nhà, nước ngập đến bắp chân. Nước ngập cả sân bay.

TP. HCM ngập nặng sau cơn mưa 

Nước tràn cả vào siêu thị, trung tâm thương mại, làm ngập cả những gian hàng đồ điện, điện tử đắt giá. Nước tràn và vào bệnh viện, giúp các y tá có trò giải trí mới là… bắt lươn ngay tại hành lang ngập nước. Nhiều điểm, nước ngập đến gần hết ngày hôm sau vẫn chưa chịu rút.

Các cơ quan chức năng cuống cuồng tìm biện pháp chống lụt hữu hiệu. Bởi trước đây thành phố đã từng triển khai nhiều dự án thoát nước nhưng chưa hiệu quả. Trước đây Sài Gòn vẫn ngập mỗi khi triều cường, còn những năm gần đây,thành phố còn ngập bởi những cơn mưa lớn.

Được sự đồng ý của thành phố, một công ty tư nhân đã triển khai thí điểm biện pháp chống ngập bằng bơm ly tâm với lời cam kết: “Không hết ngập không lấy tiền”. 

Doanh nghiệp tư nhân đã tự nghiên cứu, thiết kế hệ thống chống ngập bằng bơm hút ly tâm với công suất 96.000 m3/giờ, để chống ngập cục bộ tại một số điểm ngập lớn do mưa trên địa bàn TP. HCM. Hệ thống bơm này sẽ kết nối với đoạn cuối của cống thoát nước thành phố và bơm ra sông, kênh rạch.

Đây là động thái tích cực và có thể hy vọng trong hoàn cảnh “nước đã đến chân”, nhưng nhiều người vẫn băn khoăn cho rằng: Hiện tượng ngập lụt như vừa qua là do quá trình đô thị hóa đã phá vỡ hệ thống kênh rạch tiêu thoát nước tự nhiên. Biện pháp bơm cưỡng bức như vậy chỉ là phương án để cấp cứu. Về lâu về dài, sẽ phải có phương án khác bền vững hơn.

Nói về hiện tượng đô thị hóa gây ngập lụt, thì phải kể đến Hà Nội và Sài Gòn. Trước đây nhiều người nhận xét rằng, nếu như Hà Nội được gọi là thành phố của ao hồ, thì Sài Gòn là thành phố của kênh rạch chằng chịt. Kênh rạch cũng như ao hồ được tạo thành bởi các yếu tố tự nhiên.

Nếu vùng đất gần yếu tố thoát sông, biển…, nước mưa sẽ theo kênh rạch chảy ra sông, biển. Nếu không có đường thoát ra sông, biển, nước tụ lại ở những vùng đất thấp tạo ra ao, hồ. Công dụng “trời sinh” của kênh rạch hay ao hồ là để thoát nước và tụ nước mỗi khi có mưa lũ. Một khi con người tác động làm thay đổi hệ sinh thái này, đương nhiên ngập lụt sẽ xảy ra.

Các y tá bắt lươn trong bệnh viện

Đã có một thời gian dài, Hà Nội khốn khổ vì tình trạng ngập lụt. Cứ mưa to là ngập lụt. Không những ngập cục bộ ở những điểm trũng, mà ngập cả trên diện rộng, nước rút rất chậm, có những con đường ngập nặng đến nửa ngày.

Xảy ra tình trạng này là do rất nhiều sông nhỏ và ao hồ của Hà Nội bị lấn chiếm, thậm chí bị san lấp, không đủ sức để tiêu thoát nước mưa. Hệ thống cống rãnh thoát nước mưa rất nhỏ và bị xuống cấp. Hà Nội đã phải xây mới nhiều hệ thống thoát nước, xây kè lòng hồ, lòng sông để chống tình trạng lấn chiếm, rất nhiều hồ lớn như Linh Đàm, Hoàng Cầu, Yên Sở… được nạo vét để tăng khả năng tích nước.

Sau những tác động tích cực này, hiện nay, nếu gặp những cơn mưa lớn kéo dài thì chỉ một số nơi nền đất trũng bị ngập cục bộ, chứ không ngập trên diện rộng như trước. Công bằng mà nói, so với trước đây, tình trạng ngập lụt của Thủ đô được cải thiện đáng kể.

Ở TP. HCM thì khác. Thời xưa, cả vùng này là khu đất trũng, chằng chịt kênh rạch và đầm lầy. Trong quá trình đô thị hóa, người ta đã san lấp đầm lầy và vô vàn kênh rạch cũng đã bị san lấp.

Theo Viện Khoa học Công nghệ và Quản lý môi trường, tại TP HCM có khoảng 100 kênh rạch bị san lấp, biến mất trong quá trình đô thị hóa với tổng diện tích hơn 4.000 hecta. Nhiều con kênh lớn hiện bị lắp đặt cống hộp trở thành mặt đường.

Đấy là chưa kể vô số dòng kênh bị lấn chiếm, bị đổ rác thải bừa bãi cản trở dòng chảy… Một số kênh đã được cải tạo, nhưng có rất nhiều các con kênh, mương nhỏ nằm sâu trong khu dân cư đang ngập ngụa rác, rất khó triển khai kè, cải tạo, nạo vét.

Đây chính là nguyên nhân gây ngập úng mỗi khi mưa lớn mà không cần có đến yếu tố triều cường. Theo nhiều kiến trúc sư, để giải quyết triệt để tình trạng này, không có cách nào hợp lý bằng học hỏi kinh nghiệm chống lụt từ các nước bạn.

Phương pháp chống lụt của “nhà người ta”

Khá nhiều đô thị trên thế giới cũng phải đối mặt với tình trạng “phố thành sông” mỗi khi mưa to gió lớn. Để giải quyết vấn nạn này, họ đã có rất nhiều giải pháp hết sức khoa học.

Hầm đường bộ và quản lý nước mưa có tên SMART là giải pháp chống lụt của ở thành phố Kuala Lumpur thủ đô của Malaysia.

Dài 9,7km, đây là hầm thoát nước mưa dài nhất Đông Nam Á và dài thứ nhì châu Á. Do tình trạng đô thị hóa, nhiều kênh mương thoát nước đã bị lấp. Con hầm SMART có tác dụng như một dòng sông ngầm nhân tạo giúp tải toàn bộ nước mưa của thành phố chảy ra sông, hồ một cách nhanh chóng.

Điều đặc biệt, khi trời không mưa, hoặc mưa nhỏ, nước mưa được dẫn vào một đường cống nằm phía dưới đường hầm. Lúc này, con đường hầm trở thành đường để phục vụ giao thông. Khi có mưa lớn, xe cộ bị ngăn lại không cho di chuyển qua hầm, các cổng chắn nước tự động sẽ mở ra để cho nước mưa chảy qua hầm như một con sông ngầm.

Hầm thoát nước tại Kuala Lumpur - thủ đô Malaysia

Với Singapore – quốc gia có diện tích đất eo hẹp và giá đất rất cao, tuy vậy họ vẫn hy sinh một phần không nhỏ quỹ đất chỉ để… đào hồ trữ nước mưa. Giải pháp này vừa giải quyết được vấn đề lụt lội, vừa giữ được nguồn nước ngọt quý giá đủ cho nhu cầu sử dụng của hơn 6 triệu dân rên đảo quốc này. Hiện 17 hồ chứa nước lớn tại Singapore đang chứng tỏ hiệu quả chống lụt vô cùng rõ rệt.

Với quốc gia công nghiệp như Nhật Bản thì, giải pháp chống ngập cũng vô cùng hiện đại. Thành phố Tokyo thường bị ngập lụt vào mùa tuyết tan và những cơn mưa lớn. Năm 1993, chính phủ Nhật quyết định xây kênh thoát nước ngầm ngoại vi đô thị.

Công trình này còn được gọi bằng cái tên: điện Pantheon dưới lòng đất. Giải pháp khổng lồ này gồm 5 trụ chứa nước khổng lồ cao 75m, rộng 32m được nối với nhau bằng đường ống dài 6,3km, đường kính 10m và nằm sâu dưới mặt đất 50m.

Đường ống này lại dẫn đến một bể chứa nước khổng lồ cao 25m, dài 177m, rộng 78m – rộng hơn một sân bóng. Mỗi khi mưa lớn, nước sẽ được dẫn từ các trụ chứa tới bể chứa khổng lồ. Khi bể này đầy, người ta dùng 4 máy bơm khổng lồ sử dụng động cơ của máy bay Boeing 737 đẩy nước ra sông Endo. Công suất của bốn máy bơm là 200m3/giây, tức rút cạn một hồ bơi chuẩn Olympic trong vòng 10 giây.

Nói đến chống lụt thì phải kể đến những giải pháp của Hà Lan.  Từ hơn 1.000 năm nay, dân tộc Hà Lan luôn phải đối phó với nước để giữ cho diện tích đất của mình đủ khô ráo. Khoảng 2/3 diện tích quốc gia này thấp hơn mặt nước biển nên các thành phố đều xây đê, kè, cổng chống bão vô vùng hoành tráng để chống nước biển, nước sông xâm nhập. Ngoài ra, họ xây dựng rất nhiều hệ thống kênh rạch bên trong để tiêu nước nhanh chóng khi mưa xuống.

Không chỉ phải đối phó với nước biển, người Hà Lan còn phải đối phó với nước lũ dâng cao do nằm ở châu thổ của ba con sông lớn đổ ra biển Bắc. Vào năm 1993 và 1995, hai trận lụt kinh hoàng đã khiến 200.000 dân phải di tản.

Hệ thống kênh thoát nước ở Hà Lan

Điều này buộc Hà Lan tính tới giải pháp mang tên “Lấy chỗ cho nước”. Người ta đào những con kênh song song dòng sông, nạo vét lòng sông, gia cố đê, đặt trạm bơm… tạo thêm không gian cho nước lũ chảy nhanh ra biển. Giải pháp này khiến mực nước sông giảm từ 30-70cm khi có lũ.

Tất cả thành phố ở Hà Lan bên trong luôn có phần quỹ đất bắt buộc để làm nhiều kênh rạch. Vì thế, hễ mưa là nước chảy nhanh xuống kênh rạch. Dưới lòng đường phố cổ là hệ thống những cống nhỏ. Đường sá được trải đá dăm hay gạch vụn rồi trải cát dày 40-50 cm.

Bên trên họ lát gạch nghiêng. Khi mưa, phần lớn nước thấm qua các kẽ gạch xuống lớp cát đá bên dưới, rồi chảy xuống cống để thoát ra kênh rạch. Vì vậy, nước tiêu thoát rất nhanh.

Qua các giải pháp chống lụt của các nước trên thế giới, chúng ta nhận thấy đều có một điểm chung. Đó là tạo thêm nơi chứa nước và đường dẫn nước. Thiên nhiên đã nổi giận khi con người lấy đi của nó những ao, hồ, kênh, rạch... Muốn hết ngập lụt, chúng ta phải làm ra những ao, hồ, kênh, rạch nhân tạo để trả lại cho thiên nhiên. Đó là giải pháp vững bền mà các nước văn minh trên thế giới đã chọn. 

PV

(Theo Tuổi Trẻ & Đời Sống)


    
Tâm Sự Gia Đình