Dạy con -

Hạn chế rủi ro khiến trẻ rơi vào trạng thái tự kỷ bằng “khơi nguồn” ngôn ngữ sớm

(Tamsugiadinh.vn) - “Theo tôi, bất kỳ trẻ em nào cũng cần phát triển ngôn ngữ sớm để có một bước đi hoàn hảo hơn trong tương lai. Phương pháp của tôi là “khơi nguồn” ngay từ khi trẻ chưa có ngôn ngữ (bắt đầu phát triển các tín hiệu ngôn ngữ trước)…”, chị Phạm Thị Lệ Quyên cho biết.
Chị Phạm Thị Lệ Quyên trong một buổi dạy về Thúc đẩy sự phát triển ngôn ngữ ở trẻ em ở độ tuổi mầm non
Chị Phạm Thị Lệ Quyên trong một buổi dạy về Thúc đẩy sự phát triển ngôn ngữ ở trẻ em ở độ tuổi mầm non

Ngôn ngữ là chìa khóa vàng mở cánh cửa trí tuệ

Từ xưa tới nay, ngôn ngữ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình hình thành, phát triển của loài người và quả thực không sai khi một nhà văn người Pháp đã từng nói: “Ngôn ngữ là chiếc gương để ta soi mình trong đó”. 

Ngôn ngữ góp phần chủ chốt trong việc phát triển trí tuệ và các quá trình tâm lí khác, chính vì vậy mà trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non cần phải quan tâm tới sự hình thành, phát triển ngôn ngữ. 

Chúng ta không thể phủ nhận rằng, đối với trẻ em, sự phát triển ngôn ngữ trong những năm tháng đầu đời ảnh hưởng tới khả năng tư duy, nhận thức và giao tiếp cũng như toàn bộ quá trình phát triển về sau.

Không chỉ vậy, đối với trẻ, ngôn ngữ còn là phương tiện để điều khiển, điều chỉnh hành vi giúp trẻ lĩnh hội các giá trị đạo đức mang tính chuẩn mực. Vì vậy, việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong giai đoạn vàng từ 0 - 5 tuổi là rất quan trọng.

Theo các nhà khoa học, giai đoạn từ 0 - 5 tuổi là đoạn cung cấp những kích thích để tạo thành nhiều kết nối thần kinh trên não bộ, giúp trẻ đạt được tiềm năng tối đa, đóng vai trò vô cùng quan trọng cho sự phát triển của trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần. 

Phát huy tối đa “cửa sổ cơ hội” cho trẻ chính là giúp trẻ tiếp thu, học hỏi, phát huy tiềm năng của mình ngay từ bước khởi đầu quan trọng này.

Nhận thấy tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ ở trẻ, hiện nay, tại Việt Nam đã có rất nhiều cha mẹ quan tâm đến việc giáo dục sớm cho con một cách khoa học, hiệu quả. 

Thế nhưng, có không ít phụ huynh vẫn còn loay hoay trong việc lựa chọn phương pháp cũng như trang bị cho mình đầy đủ kỹ năng để thúc đẩy sự phát triển ngôn ngữ ở con trẻ.

http://files.tamsugiadinh.vn/ckeditor/2016/11/1479266679_han-che-rui-ro-khien-tre-roi-vao-trang-thai-tu-ky-bang-khoi-nguon-ngon-ngu-som-1.jpg
Chị Quyên có 12 năm kinh nghiệm vừa nghiên cứu vừa làm việc trong lĩnh vực can thiệp và phát triển ngôn ngữ trẻ tự kỷ

Nhằm giúp cha mẹ có cách hiểu đúng và thấy được tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong giai đoạn vàng, chúng tôi đã có cuộc trao đổi khá thú vị với chị Phạm Thị Lệ Quyên - Chuyên gia Tâm lý Trẻ em, chuyên gia Giáo dục đặc biệt thuộc Viện Khoa học và Giáo dục Đông Nam Á. Hiện tại, chị Quyên đang quản lý và điều hành Hệ thống can thiệp và hỗ trợ hòa nhập cho trẻ tự kỷ ở Hà Nội. 

Với 12 năm kinh nghiệm vừa nghiên cứu vừa làm việc trong lĩnh vực can thiệp và phát triển ngôn ngữ trẻ tự kỷ và 3 năm làm việc trong lĩnh vực xây dựng chính sách về Quyền trẻ em và người yếu thế tại Cục Bảo trợ thuộc Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, hơn ai hết, chị Phạm Thị Lệ Quyên đang đóng vai trò quan trọng trong việc can thiệp và phát triển ngôn ngữ không chỉ ở trẻ tự kỷ nói riêng và ở trẻ em trong giai đoạn từ 0 - 5 tuổi nói chung.

Khơi nguồn và phát triển từ khi trẻ chưa có ngôn ngữ

- PV: Chào chị Quyên! Xuất phát từ lý do gì để chị hình thành nên ý tưởng và đi tới quyết định phổ biến kỹ năng “Phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ em trong giai đoạn vàng”?

- Chị Phạm Thị Lệ Quyên: Là một người có nhiều năm nghiên cứu về ngôn ngữ và dựa vào kinh nghiệm 12 năm thực tế làm việc trực tiếp trên trẻ có dấu hiệu chậm ngôn ngữ, tôi nhận thấy: Ngôn ngữ là 1 yếu tố tiên quyết cho sự phát triển của một đứa trẻ. 

Ngôn ngữ chi phối mạnh mẽ đến các lĩnh vực phát triển khác nên nếu hạn chế ngôn ngữ thì nhìn chung sẽ hạn chế rất lớn trong tiến trình phát triển, nhất là giai đoạn ngôn ngữ đầu đời.

Ngôn ngữ của trẻ em được hình thành rất sớm và đặc biệt quan trọng trong giai đoạn đầu đời (từ 0 - 5 tuổi hay còn gọi là Giai đoạn vàng). Trong giai đoạn này, trẻ học tập hiệu quả gấp đôi các giai đoạn tiếp theo nên cần phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ. Một đứa trẻ được phát triển ngôn ngữ sớm và được phát huy đúng cách sẽ trở thành một đứa trẻ thông minh, hoạt bát và có khả năng giao tiếp tốt hơn những đứa trẻ khác.

Từ những lý do trên, tôi nghĩ phổ biến kỹ năng phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ em trong giai đoạn vàng là rất cần thiết.

http://files.tamsugiadinh.vn/ckeditor/2016/11/1479267491_han-che-rui-ro-khien-tre-roi-vao-trang-thai-tu-ky-bang-khoi-nguon-ngon-ngu-som-3.jpg
Ngôn ngữ của trẻ em được hình thành rất sớm và đặc biệt quan trọng trong giai đoạn đầu đời từ 0 - 5 tuổi 

- Hiện tại, ở Việt Nam có không ít các trung tâm, cơ sở cũng đang định hướng phát triển, tư duy và sử dụng thành thục ngôn ngữ tiếng Việt cho trẻ em. Vậy phương pháp của chị có gì khác biệt so với họ?

- Nếu các cơ sở khác chỉ phát triển ngôn ngữ, nhận thức và tư duy cho trẻ khi phát hiện trẻ có dấu hiệu chậm phát triển trí tuệ hay các dấu hiệu bất thường khác thì tôi lại có quan điểm khác. Theo tôi, bất kỳ trẻ em nào cũng cần phát triển ngôn ngữ sớm để phát triển một cách tốt hơn.

Hiện nay có một số trường mầm non cũng hướng tới phát triển ngôn ngữ cho trẻ theo các phương pháp khác nhau nhưng chỉ áp dụng khi trẻ đã có ngôn ngữ (thường là từ 2 tuổi trở lên). Còn phương pháp của tôi là khơi nguồn và phát triển ngôn ngữ từ khi trẻ chưa có ngôn ngữ (tức là từ rất sớm), bắt đầu phát triển các tín hiệu ngôn ngữ trước (từ 0 tuổi trở lên).

- Được biết đối tượng mà phương pháp của chị hướng tới là cha mẹ có con từ 0-5 tuổi. Tại sao chị lại chọn đối tượng này mà không phải là giảng dạy trực tiếp cho học sinh?

- Tôi cho rằng, dù bạn là ai, giáo sư, tiến sỹ, chính trị gia hay nhà kinh doanh đại tài… thì bạn cũng đã, đang và sẽ là những bậc cha mẹ. Và đã là cha mẹ thì ai cũng mong mình có những đứa con thông minh, khỏe mạnh, nhanh nhẹn và hoạt bát. Vậy nên việc phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ em giai đoạn vàng chính là hướng tới mục tiêu này.

Thêm nữa là không ai yêu thương, lo lắng và giáo dục con tốt hơn cha mẹ. Cha mẹ là người gắn bó với con trong giai đoạn đầu đời nhiều nhất nên tôi nghĩ rằng, việc phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ em bố mẹ sẽ làm tốt ngay từ đầu.

Nếu bố mẹ chú trọng thực hiện phát triển ngôn ngữ sớm cho con mình sẽ làm gia tăng sự gắn kết tình cảm gia đình cũng như chia sẻ trách nhiệm nuôi dạy con giữa bố và mẹ.

- Dưới góc độ của một chuyên gia, theo chị, phương pháp này sẽ mang đến cho trẻ những lợi ích gì?

- Tôi nghĩ phương pháp này sẽ mang đến cho trẻ những lợi ích như sau: Thúc đẩy phát triển sự hoạt ngôn, mở rộng nhận thức và phát triển trí tuệ cho trẻ em. Không những vậy còn giúp cha mẹ phát hiện và sàng lọc sớm những dấu hiệu khó khăn về ngôn ngữ của trẻ để từ đó có những biện pháp can thiệp ngôn ngữ phù hợp. Phương pháp này cũng sẽ hạn chế thấp nhất sự rủi ro khiến trẻ rơi vào trạng thái tự kỷ thứ phát hoặc phổ tự kỷ.

- Xin cảm ơn những chia sẻ quý giá của chị!

Hội thảo Phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ em trong giai đoạn vàng hoàn toàn miễn phí:

Ngày 26/11/2016, chị Phạm Thị Lệ Quyên cùng với nhóm cộng sự của mình thuộc Viện Khoa học và Giáo dục Đông Nam Á sẽ tổ chức một buổi hội thảo nhằm chia sẻ kiến thức về Phát triển ngôn ngữ sớm cho trẻ em trong giai đoạn vàng. Chị Quyên cho biết buổi hội thảo này hoàn toàn miễn phí.

Tại đây, các vị phụ huynh có con từ 0-5 tuổi hay những người chuẩn bị làm cha mẹ có thể tham gia trao đổi, chia sẻ và tích lũy kinh nghiệm trong quá trình nuôi dạy con.

Trong buổi hội thảo chia sẻ này, chị Quyên sẽ là người trực tiếp kiểm tra sàng lọc ngôn ngữ ở trẻ và tư vấn miễn phí cho phụ huynh nếu có nhu cầu. Quý độc giả quan tâm tới hội thảo có thể đăng ký từ hôm nay theo số điện thoại: 043.6245786/ 0904372326.

Theo Thủy Tống
(Người Giữ Lửa)
Tâm Sự Gia Đình