Nhà thơ Trần Đăng Khoa và ngày đoàn tụ gia đình

"Tết là ngày đoàn tụ. Dù ai đi đâu, ở đâu, đến ngày Tết, người ta cũng sẽ tìm mọi cách để trở về với bố mẹ, với gia đình. Người sống trở về. Người chết cũng trở về", nhà thơ Trần Đăng Khoa chia sẻ.
Nhà thơ Trần Đăng Khoa và ngày đoàn tụ gia đình
Nhà thơ Trần Đăng Khoa và ngày đoàn tụ gia đình
loading...

 Nhà thơ Trần Đăng Khoa và ngày đoàn tụ gia đình

Cây nêu ngày Tết (Ảnh: vietbao.vn)

Chỉ còn ít ngày nữa là đến Tết rồi. Tết là ngày đoàn tụ. Dù ai đi đâu, ở đâu, đến ngày Tết, người ta cũng sẽ tìm mọi cách để trở về với bố mẹ, với gia đình. Người sống trở về. Người chết cũng trở về. Ở các làng quê xưa, vào ngày Tết, người ta thường dựng trước cửa nhà, bên cạnh cây nêu có cung trừ ma quỷ, là một cành Phan. Cành Phan được làm bằng một cây tre cao chót vót, trên đỉnh phất phơ mấy rảnh lá xanh, buộc những tua vải xanh đỏ. Đấy là tín hiệu báo cho linh hồn người chết biết đường mà trở về với gia đình, con cháu. 

Bởi thế, ngày Tết là ngày vui. Đoàn tụ bao giờ chả vui. Người ta bảo “Vui như Tết”. Tết được rậm rịch chuẩn bị đến cả năm trời. Nuôi con heo cũng là để “Tết thịt”. Có tấm áo đẹp cũng dành cho Tết. Nhưng có ai nói “Ngon như Tết”, “Đẹp như Tết” đâu. Chỉ có “Vui như Tết” thôi. Tết là vui. Chính niềm vui mới làm nên Tết. 

Nhà thơ Trần Đăng Khoa và ngày đoàn tụ gia đình

Pháo hoa còn rực rỡ, tưng bừng hơn pháo chuột (Ảnh: danluat.thuvienphapluat)

Ngày xưa, các cụ quan niệm về Tết rất cụ thể:

Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh

Như thế, cái Tết có hai phần. Phần tinh thần và phần vật chất. Phần tinh thần là cây nêu, câu đối và tràng pháo. Pháo xưa làm bằng hạt xoan và hương liệu. Hơi pháo rất thơm. Tiếng pháo nổ cũng nhỏ, chỉ vừa đủ để vui tai. Cụ Tú Xương tả: “Bên ao lẹt đẹt pháo thày Nhang”. Pháo chỉ nổ lẹt đẹt thôi. Bây giờ pháo làm bằng thuốc súng. Tiếng nổ ùng ùng như đại bác. Nhiều người toi mạng vì đốt pháo. Bởi thế, Chính phủ cấm pháo và thay bằng pháo hoa. Pháo hoa còn rực rỡ, tưng bừng hơn pháo chuột. 

Còn phần vật chất là thịt mỡ, dưa hành, bánh chưng xanh. Những đặc sản Tết ấy, bây giờ người ta bày bán ê hề ở các quán cơm bụi vỉa hè. Món Tết ăn quanh năm. Vì thế, ngày Tết, người ta không còn nghĩ đến ăn nữa, mà chỉ tính đến chuyện chơi. 

Chơi Tết ngày xưa cũng chỉ loanh quanh trong sân đình làng, hay sân kho hợp tác xã. Người ta treo bùng biêng những chiếc niêu đất, trong đặt bánh kẹo hay tiền. Tiền cũng không nhiều, chỉ vài hào bạc lẻ, đủ mua mấy cái bánh đa hay vài cái kẹo. Thế rồi người chơi bịt mắt lại, chạy đến cầm gậy đập. Chỉ có dăm sáu cái niêu con con mà cả làng chơi thoả thích. Mỗi lần đập trượt là rộ lên những tiếng cười. 

Nhà thơ Trần Đăng Khoa và ngày đoàn tụ gia đình

Bánh chưng, dưa hành không thể thiếu trong ngày Tết (Ảnh: baogiaothong)

Ở những khu đất trống, người ta trải rơm chơi đấu vật, chơi kéo co hay đẩy sào. Giữa sân đình là cờ người. Bàn cờ là cả cái sân gạch chỉ rộng bát ngát. Người ta kẻ bằng vôi trắng. Người chơi thường là các cụ cao tuổi. Quân cờ là những tấm biển to bằng cái mẹt. Người cầm quân cờ di chuyển qua các vị trí trên sân là nam thanh, nữ tú được tuyển chọn rất kỹ lưỡng. Xong một ván cờ có khi hết nửa ngày. Các cụ thường tính toán rất kỹ rồi mới động quân. 

Chơi Tết xưa là thế. Còn bây giờ chơi Tết là đi chơi. Thay cho việc về quê, người ta đi du lịch. Du lịch trong nước, rồi du lịch cả ở nước ngoài. Cái Tết đang bị biến thái. Nó không còn là một niềm vui trọn vẹn. Niềm vui của sự đoàn tụ. Hay nói đúng hơn, nó vừa vui lại vừa buồn. Vui cho lũ trẻ mà buồn cho người già.

Người già đang bị bỏ quên. Vì thế, có không ít cụ già rất sợ Tết đến. Bởi cái Tết không còn vui nữa. Nó lạnh lẽo và hiu hắt. Một năm chỉ có 365 ngày. Trong đó có đến 360 ngày bận mọn, tất tả. Con cháu đi làm ăn xa. Chỉ có 5 ngày Tết hy vọng được gặp cháu con. Gặp cháu con là đoàn tụ đại gia đình. Người già sống vì con, vì cháu. 

Với người già, ngắm cháu con ríu rít sum vầy vui lắm. Vui vì thấy được chính mình. Thấy tuổi thơ mình trong cháu. Thấy thời trẻ mình qua con. Nhìn gương mặt con cháu, thấy thấp thoáng hình bóng của mình và đâu phải chỉ có hình bóng của mình, còn thấy thấp thoáng cả gương mặt của bố mẹ, của ông bà, tiên tổ xưa. Hóa ra ông bà, tổ tiên đâu có xa. Ông bà, tổ tiên vẫn luôn hiện hữu ở trong mình, ở con cháu mình. Không cần phải thử ADN, chỉ nhìn qua vóc dáng bên ngoài, ta cũng đã thấy. 

Con cháu quây quần là đoàn tụ đại gia đình. Đoàn tụ cả với tổ tiên. Không phải chỉ trong khói hương huyền áo trên bàn thờ, mà trong vóc dáng gương mặt con cháu. Vì thế,  con cháu về là mang theo cả mùa xuân về. Đấy mới là mùa xuân đẹp nhất. Mùa xuân do con người làm ra. Nó rực rỡ, vui tươi và ấm áp hơn rất nhiều cái mùa xuân bàng bạc, dửng dưng đến theo quy luật tự nhiên của trời đất.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa và ngày đoàn tụ gia đình

Người già đang bị bỏ quên trong ngày Tết (Ảnh minh họa)

Vậy mà bây giờ, trong đời sống hiện đại, không ít người già đã bị con cháu lãng quên. Hoặc có nhớ, thì chúng nhớ cũng như quên. Bởi chúng chỉ ghé qua bố mẹ, ghé qua ông bà. Chúng thăm chớp nhoáng như một cách thực thi nghĩa vụ. Rồi thay cho việc chung vui Tết với bố mẹ, ông bà, chúng dúi cho ông bà, bố mẹ một cục tiền. Rồi chúng còn sắm cho các cụ cả một cái “a lô”. “A lô” đủ chủng loại. Cái để bàn. Cái di động. Lúc nào nhớ con, muốn gặp cháu con thì cứ “A lô”. 

Nhưng người già đâu có thích cái trò chơi trẻ ranh “A lố a lồ” ấy. Với người già, một đống tiền cũng chỉ là mớ giấy lộn. Có ăn tiêu gì được nữa đâu. Điện thoại thì chả khác gì cái ống nhổ. Trò chuyện với cháu con mà cứ phải dí mồm vào cái ống nhổ thì còn gì là lý thú. Thêm nữa, nói chuyện với chúng mà chẳng nhìn thấy mặt mũi chúng, chỉ nghe tiếng nói thèo thèo bên tai. Thế có khác gì nói chuyện với ma. Nghe cứ rợn cả người. Mình chưa chết, chưa thành ma, mà đã phải sống với ma rồi. Ghê chết đi được!

Người già như ngọn đèn dầu trước gió. Chẳng biết tắt lúc nào. Tết này còn ông bà, bố mẹ. Tết sau có khi bố mẹ, ông bà chỉ còn là nỗi nhớ thương. Lúc ấy, ta có muốn về với bố mẹ, về với ông bà cũng không còn cơ hội nữa. Dù có đổi đến cả một núi vàng, hay vượt qua cả vạn dặm đường cũng không có được một phút giây đoàn tụ. Hạnh phúc nhất là những ai Tết này vẫn còn ông bà, bố mẹ. 

Nói như Thiền sư Thích Nhất Hạnh, ta có thể sà vào lòng ông bà như đứa trẻ: “Ôi! Cháu hạnh phúc quá!”, hoặc reo lên: “Mẹ ơi! Con đã về rồi đây nè! Con thương mẹ lắm! Mẹ có biết là con rất thương mẹ không?!”....

Nhà thơ Trần Đăng Khoa
Theo Báo Tuổi Trẻ & Đời Sống
loading...

    
Tâm Sự Gia Đình