Cuộc trò chuyện với Thiền sư Thích Nhất Hạnh về “Hạnh phúc đích thực” (Kỳ 24)

(Tamsugiadinh.vn) - Thân nghiệp, khẩu nghiệp và ý nghiệp được mình tạo ra thì nó sẽ đi luân hồi mãi mãi. Nó không thể nào mất đi được và sẽ ảnh hưởng dài dài sau này cho nên mình chỉ muốn luân hồi đẹp thôi.
Cuộc trò chuyện với Thiền sư Thích Nhất Hạnh về “Hạnh phúc đích thực” (Kỳ 24)
Cuộc trò chuyện với Thiền sư Thích Nhất Hạnh về “Hạnh phúc đích thực” (Kỳ 24)
 - Nhà báo Hoàng Anh Sướng: Thiền sư vừa nhắc đến thuyết luân hồi nổi tiếng của Đạo Bụt với nền tảng là luật nhân quả. Xin hỏi thiền sư, có kiếp luân hồi không? Chuyện người chết ở kiếp trước, sau này đầu thai vào những kiếp sau mà báo chí trong và ngoài nước đã từng nhắc đến với những dẫn chứng, con người cụ thể bằng xương bằng thịt có thật hay không? 

- Thiền sư Thích Nhất Hạnh: Luân hồi có nghĩa là sự tiếp nối. Chúng ta vừa thống nhất với nhau là: Không có cái gì từ có mà trở thành không hết. Tất cả đều được tiếp nối dưới hình thức này hay hình thức khác. Đám mây luân hồi ra thành cơn mưa và cơn mưa luân hồi ra thành nước trà. Khi uống trà trong chánh niệm, tôi thấy tôi đang uống mây. 
 
Nhìn vào nước trà, tôi thấy đây là cơn mưa, đây là đám mây và mình đang uống mây. Bởi nước trà là sự tiếp nối của cơn mưa, cơn mưa là sự tiếp nối của đám mây và đám mây là sự tiếp nối của sức nóng mặt trời cùng nước ao, hồ, sông, biển.

Luôn luôn có sự tiếp nối như vậy. Đó chính là luân hồi. Cho nên mình đừng đi tìm cái tướng, đừng kẹt vào tướng. Nếu kẹt vào tướng, mình không nhận diện được sự tiếp nối. Nhìn vào cơn mưa, mình phải thấy đám mây, đó là nhìn với con mắt vô tướng. Nhà khoa học người Pháp Lavoisier nói rằng: “Không có cái gì mất đi hết”. 
 
Cuộc trò chuyện với Thiền sư Thích Nhất Hạnh về “Hạnh phúc đích thực” (Kỳ 24)
Thiền sư Thích Nhất Hạnh đang có mặt khắp nơi dưới hình dạng những người học trò của ngài
- Kể cả con người? 

- Ðúng vậy. Có ba cái sẽ còn mãi, đó là tư duy, ngôn ngữ và hành động. Đạo Bụt gọi đó là thân, khẩu và ý. Mỗi tư duy của chúng ta đều mang chữ ký của chính mình. Tư duy của chúng ta có thể đi theo sự độc ác, kỳ thị, thèm khát, giận dữ…

Chúng ta không thể nói rằng, tư duy đó không phải là của tôi. Khi mình phát ra một tư duy như vậy, tư duy đó lập tức đi luân hồi. Thấm vào mình, nó ảnh hưởng đến mình. Thấm vào người kia, nó ảnh hưởng tới người kia. Tư duy làm cho mình đau khổ và làm cho những người khác đau khổ theo không phải là chánh tư duy mà là tà tư duy. 
 
Lời nói cũng như vậy. Nói ra một câu không có tình, có nghĩa, một câu gieo sự bất hòa, nghi kỵ, hận thù, câu nói đó cũng mang chữ ký của mình, mình chịu trách nhiệm hoàn toàn. Một câu như vậy nói ra gây đổ vỡ trong lòng, gây những đổ vỡ chung quanh. Ðó là sự tiếp nối của chính mình. Nói một câu nói ân tình giúp người ta hòa giải với nhau, có niềm tin vào tương lai, câu nói đó cũng mang chữ ký của mình. Đó là chánh ngữ chứ không phải là tà ngữ, đó là sự tiếp nối, sự luân hồi của mình. 
 
Khi có một hành động nhân ái, biết bảo vệ sự sống và hòa giải người khác, hành động đó mang chữ ký của mình. Ðó là sự tiếp nối đẹp đẽ của mình. Còn nếu hành động của mình là chia rẽ, giết chóc, tàn phá, nó cũng mang chữ ký của mình và mình sẽ tiếp nối, sẽ luân hồi dưới một dạng rất xấu. Thân nghiệp, khẩu nghiệp và ý nghiệp được mình tạo ra thì nó sẽ đi luân hồi mãi mãi. Nó không thể nào mất đi được và sẽ ảnh hưởng dài dài sau này cho nên mình chỉ muốn luân hồi đẹp thôi. 
 
- Vậy làm thế nào để có những luân hồi đẹp? Người đời thường hay nói đến luật nhân quả: “Đời cha ăn mặn, đời con khát nước”. “Gieo gió, gặt bão”... Trong đạo Phật có luật nhân quả kiểu đó không, thưa thiền sư?

- Muốn có tiếp nối đẹp mình phải làm sao cho tư duy của mình là chánh tư duy, tư duy với tình thương, với sự hiểu biết. Mình phải làm sao cho lời nói của mình là chánh ngữ, đi theo sự hiểu biết và yêu thương. Hành động của mình phải là chánh nghiệp. Ba nghiệp đó mang chữ ký của mình và ba nghiệp đó tiếp nối mình trong tương lai, dưới dạng này hay dạng kia, dưới hình thức này hay là hình thức kia. Nghiệp đã được gây dựng rồi, không bao giờ mất hết. Nghiệp tốt sẽ đưa đến kết quả tốt. Nghiệp xấu đưa đến kết quả xấu.
 
Chữ nghiệp chỉ có nghĩa là hành động thôi. Tư duy, ngôn ngữ và động tác cơ thể là một hành động vì nó có kết quả. Không có nhân nào mà không có quả cho nên mình phải rất cẩn thận khi chế tác những tư duy, những lời nói hay những hành động vì đó là sự tiếp nối của mình. Quán chiếu cho kỹ thì mình thấy mình đã đi luân hồi rồi, đã được tiếp nối rồi chứ không chờ đến khi thân xác này hoàn toàn tiêu diệt, mình mới đi luân hồi. 
 
- Trong truyền thống Tây Tạng có một niềm tin vững chãi là: sau khi một vị đại sư chết rồi thì ba năm sau người ta đi tìm một em bé và cho đó là hậu thân của vị đạo sư ấy. Truyền thống đạo Bụt ở Việt Nam có giống như vậy không?

- Không. Khi tôi phát ra những tư duy, ngôn ngữ và hành động thì những tư duy, ngôn ngữ và hành động đó đã đi vào trong các bạn của tôi, vào trong các đệ tử của tôi và tôi đã được tiếp nối. Tôi đã bắt đầu luân hồi rồi và tôi đi luân hồi rất xa. Có những tù nhân đang đọc sách tôi viết và đang ngồi thiền ở trong nhà tù bên Mỹ, Anh, Pháp, Đức… Họ cũng là sự tiếp nối của tôi. Tôi đi vào trong họ để giúp cho họ nhẹ nhàng hơn, bớt khổ hơn và tôi muốn luân hồi một cách tốt đẹp. 
 
Tôi luân hồi ra nhiều hình thái chứ không phải một hình thái. Khi mình gieo một hạt bắp, hạt đó có thể thành ra một cây bắp. Cây bắp đó có thể cho hai trái bắp. Từ một hạt bắp có thể thành ra mấy trăm hạt bắp. Luân hồi cũng như vậy, có thể từ một trở thành nhiều. Tôi luân hồi thành biết bao nhiêu đệ tử xuất gia và tại gia. 
 
Tôi đang có mặt ở bên Pháp dưới dạng của những người học trò của tôi mặc dầu tôi đang có mặt bên Mỹ và đang ngồi trò chuyện cùng bạn. Nếu bạn nói thiền sư Thích Nhất Hạnh chỉ đang ngồi ở đây thôi thì bạn chưa thấy thầy Nhất Hạnh, bạn mới thấy một phần nhỏ của thầy thôi. Luân hồi là như vậy, mình đã và đang luân hồi rồi. 
 
- Ở các nước Á Châu, người ta thường quan niệm có hai cõi. Cõi âm là nơi dành cho những người đã chết và cõi dương là nơi mà chúng ta đang sống. Vì thế, hầu hết chúng ta đều nghĩ: sau khi chết, chúng ta sẽ đi sang cõi âm, về với tổ tiên, ông bà, cha mẹ…. Và chúng ta tìm đủ mọi cách để thiết lập sự liên lạc giữa cõi dương và cõi âm để có thể nói chuyện với những người đã khuất. Với tuệ giác của Bụt, thiền sư bình luận gì về quan niệm này rất phổ biến này? 

- Đi sâu vào trong giáo lý Đạo Bụt, chúng ta sẽ khám phá ra rằng: Hai cõi đó, cõi âm và cõi dương, thật ra chỉ là một cõi mà thôi. Có một dòng sông nhưng không có sự chia cách. Nếu biết cách, ta có thể tiếp xúc với người thương, cha mẹ, tổ tiên ngay trong giây phút này mà không cần phải đi qua cõi kia. 
 
Khoa học cũng đi trên con đường đó. Khoa học cũng tìm cách để nối lại những hố ngăn cách. Ngày xưa, người ta tưởng vật chất và năng lượng là hai cái khác nhau, vật chất không phải là năng lượng, năng lượng không phải là vật chất. Nhưng bây giờ khoa vật lý học đã tìm ra sự thật: Vật chất và năng lượng không phải là hai cái tách rời nhau ra mà có. Năng lượng có thể trở thành vật chất và vật chất có thể trở thành năng lượng. Đó là luật bảo tồn năng lượng của nhiệt động học. 
 
Như vậy là không còn ranh giới giữa năng lượng và vật chất. Khoa học đã có cái nhìn bất nhị giữa vật chất và năng lượng. Khoa học cũng đã khám phá ra rằng giữa từ và điện cũng không có ranh giới. Từ chính là điện và điện chính là từ. Hai cái là hai mặt của cùng một thực tại. Có một dòng sông nhưng không có ranh giới giữa bên này và bên kia. Âm thanh và không khí cũng không phải là hai cái khác nhau. Khi những phân tử của không khí rung động thì tạo nên âm thanh. Vì vậy, âm thanh và không khí là một. 
 
Khoa học đang đi trên con đường thống nhất và lấy ra rất nhiều ranh giới giữa cái này và cái kia. Mấy ngàn năm trước, loài người cứ tưởng thiên (trời) và địa (đất) là hai thực tại khác nhau. Ta tưởng tượng trên trời có một triều đình, triều đình đó lo chuyện trên trời nhưng đồng thời cũng lo chuyện dưới đất. Nhưng khi tìm ra được luật “hấp dẫn phổ biến” thì chúng ta biết rằng cả trời và đất đều bị luật đó cai quản. 
 
Chúng ta tìm ra sự thật là trời ở ngay dưới đất và đất ở ngay trong trời. Trời là một phần của đất và đất là một phần của trời. Hãng Air France có câu quảng cáo rất hay, không biết do thi sĩ nào đã làm ra: “Faire du ciel le plus bel endroit de la terre”. (Làm cho trời trở thành một nơi đẹp nhất của đất). 
 
Nếu học đạo Phật và đi cho sâu, chúng ta thấy không có ranh giới giữa cõi âm và cõi dương. Nhìn kỹ cõi dương ta thấy cõi âm nằm ngay trong đó và ta có thể liên hệ hay nói chuyện được với những người ở cõi âm.
Hoàng Anh Sướng
Theo Báo Tuổi trẻ & Đời sống
Tâm Sự Gia Đình