Lật tẩy công nghệ sản xuất đường thốt nốt dỏm từ đường cát và thuốc tẩy

Mật mía, đường cát, thuốc tẩy, nước lã… là những nguyên liệu chính được nấu sôi, cô đặc để trở thành đường thốt nốt dỏm ở vùng Thất Sơn (An Giang) nhằm lừa khách hành hương.
Lật tẩy công nghệ sản xuất đường thốt nốt dỏm từ đường cát và thuốc tẩy
Lật tẩy công nghệ sản xuất đường thốt nốt dỏm từ đường cát và thuốc tẩy
loading...

Nấu đường dỏm 1 vốn 4 lời

Từ tháng 11 âm lịch năm trước đến đầu mùa mưa năm sau, vùng Bảy Núi (An Giang) vào mùa khai thác đường thốt nốt, một đặc sản nổi tiếng tập trung nhiều nhất ở 2 huyện Tri Tôn, Tịnh Biên. Dưới bóng những cây thốt nốt, hàng trăm lò nấu đường thủ công mọc lên, mùi đường thốt nốt thơm ngào ngạt.

Chau Rươn (một thợ nấu đường ở chân núi Nam Quy, xã Châu Lăng, huyện Tri Tôn) bật mí: “Mua đường thốt nốt ngay tại lò nấu thì hàng thật 100%, nhưng mua đường thỏi đóng cây bọc lá thốt nốt rất đẹp ngoài chợ, ven các con đường giao thông thì khả năng 70-80% là mua trúng hàng dỏm”. 

Chau Rươn và nhiều thợ nấu đường thốt nốt thủ công ở huyện Tri Tôn cho biết, nghề nấu đường thủ công rất cực nhọc. Muốn sản xuất đường thốt nốt thì trước hết phải lấy được nước từ bông của cây thốt nốt. Lấy nước thốt nốt là nghề rất nguy hiểm vì thợ lấy nước phải leo cao hàng chục mét và phải đi từ lúc trời tờ mờ sáng, đồng thời phải làm rất nhanh vì nước thốt nốt để lâu quá 12 giờ đồng hồ sẽ bị chua, hư hỏng không thể nấu đường.

Nước thốt nốt mang về lò nấu đường thủ công được cho vào chảo lớn nấu từ 6 đến 7 giờ sẽ thu được đường thô. Bình quân khoảng 10 lít nước thốt nốt sau khi nấu sẽ thu được 1kg đường thốt nốt thô, hiện nay có giá bán dao động từ 18.000 - 20.000 đồng/kg. Mỗi mùa nấu đường 1 cây thốt nốt chỉ có thể cung cấp tối đa 20kg đường. 

Trong khi đó nhu cầu tiêu thụ đường thốt nốt ngày càng cao, vì mùa nấu đường rơi vào thời điểm lễ hội Vía bà Chúa Xứ Núi Sam. Hàng triệu du khách từ khắp nơi đổ về vùng Thất Sơn du lịch tâm linh, tìm mua đặc sản, trong đó có đường thốt nốt. Do sản lượng đường thốt nốt không tăng trong khi nhu cầu tiêu thụ tăng nên những năm gần đây, nhiều người đã nghĩ ra chiêu sản xuất đường dỏm để lừa người tiêu dùng, thu lợi bất chính. 

Chau Rươn kể, vào mùa nấu đường thốt nốt, những cơ sở sản xuất đường dỏm cho người vào các lò nấu đường thủ công mua đường thốt nốt thô. Sau đó, các lò nấu đường dỏm pha chế lại theo công thức: 1kg đường thốt nốt nguyên chất, 2kg đường cát vàng thứ phẩm, 2kg mật mía.

Lò nấu đường thốt nốt thủ công ở xã Châu Lăng, huyện Tri Tôn (An Giang)

Tất cả nguyên liệu được cho vào chảo lớn, đổ nước lã vào cho tan đường, rồi nấu sôi, cô đặc thành từng bánh, đóng bao nilon hoặc quấn lá thốt nốt đóng thành cây là hoàn chỉnh công nghệ sản xuất 5kg đường thốt nốt dỏm.

Tổng chi phí để sản xuất một mẻ đường thốt nốt dỏm như vậy chưa đến 40.000đ, bao gồm mật mía 5.000đ/kg, đường cát 10.000đ/kg, đường thốt nốt thô nguyên chất 20.000đ/kg. Trong khi đường thốt nốt của các cơ sở sản xuất công nghiệp có giá từ 55.000 - 80.000đ/kg thì các lò nấu đường dỏm chỉ cần bán ra thị trường từ 20.000 - 30.000đ/kg cũng lời bể tay”, Chau Rươn nói.

Theo Chau Rươn, các lò nấu đường thốt nốt dỏm phải cho 1kg đường nguyên chất vào mẻ đường dỏm để giữ mùi thơm đặc trưng của đường thốt nốt. Còn muốn đường có màu trắng ngà, đẹp bắt mắt thì…cho thêm 1 ít thuốc tẩy trắng vào mẻ đường đang nấu.

Ngoài công nghệ sản xuất đường thốt nốt dỏm trên, những người thợ nấu đường thủ công ở Tri Tôn, Tịnh Biên còn cho biết, hiện trên thị trường đã xuất hiện mặt hàng đường tán (đường mía thô) đóng gói dán nhãn đường thốt nốt thô để lừa người tiêu dùng và được bán với giá rất rẻ, chỉ từ 15.000 - 20.000đ/kg.

Điều đáng nói là những loại “đường thốt nốt trá hình” này không được sản xuất tại vùng Thất Sơn mà được làm ở nhiều địa phương khác và được đưa đến bày bán dọc các đường giao thông trong vùng Tri Tôn, Tịnh Biên để lừa khách du lịch. 

Bà Lê Thị Trang (ngụ phường 3, TP. Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang) kể: “Hôm rồi tui cùng gia đình đi Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam, sau đó đi từ Châu Đốc qua Núi Cấm thuộc xã An Hảo, huyện Tịnh Biên. Dọc đường thấy có nhiều điểm bày bán nước thốt nốt tươi và đường thốt nốt, tui kêu xe dừng lại mua về làm quà cho người thân.

Thấy những thỏi đường thốt nốt đóng bao bì đẹp, ghi rõ địa chỉ sản xuất ở huyện An Phú, giá chỉ có 20.000đ/kg, tui ham rẻ nên mua 20kg. Nhưng khi về đến nhà mở ra thì toàn là đường mía, chẳng dám đem tặng ai”.

Khó kiểm soát đường thốt nốt dỏm

Theo Phòng Kinh tế - Hạ tầng huyện Tịnh Biên, hiện nay toàn huyện có khoảng 1.000 lò nấu đường thốt nốt thủ công nằm rải rác ở các xã vùng núi và hàng chục cơ sở sản xuất công nghiệp với tổng sản lượng hơn 2.000 tấn/năm. Nhiều năm qua, vấn đề đường thốt nốt dỏm là chuyện đau đầu của các cơ quan hữu trách, vì rất khó kiểm tra, kiểm soát. 

Đường tán (đường mía thô) được đóng bao giả dạng đường thốt nốt bán với giá 20.000đ/kg lừa người tiêu dùng.

Một cán bộ kể, do sản xuất hàng kém chất lượng nên các cơ sở sản xuất đường thốt nốt dỏm có nhiều cách đối phó rất tinh vi để né kiểm tra, kiểm soát, xử phạt, cho người cảnh giới lực lượng kiểm tra. Có nhiều lúc đoàn kiểm tra vào đến các lò nấu đường thì chỉ có… trẻ con ở đó, xung quanh có nhiều bao đựng đường cát, nhiều thùng mật mía nhưng đoàn đành ra về, không thể xử lý vì không bắt được quả tang chủ lò dùng những thứ này để sản xuất đường dỏm.

Việc lấy mẫu đường ngẫu nhiên đi kiểm tra cũng không thể xác định được đâu là đường dỏm, đâu là đường thật. Vì không thể xác định được đường thật, đường giả nên lâu nay các cơ quan hữu trách của 2 huyện Tịnh Biên, Tri Tôn chưa thể xử lý được vấn nạn sản xuất đường thốt nốt dỏm đang ngày càng lan rộng. 

Bà Năm Thủy (chủ một lò đường thủ công ở xã An Phú, huyện Tịnh Biên) cho biết, nghề nấu đường thốt nốt của người dân vùng núi Thất Sơn đã có từ lâu và trở thành nghề truyền thống. Tuy giá trị kinh tế của nghề này không cao, sản xuất cực nhọc nhưng mỗi mùa đều mang lại thu nhập khá ổn định cho các chủ lò nấu đường thủ công và người làm nghề lấy nước thốt nốt.

Những năm gần đây, đường thốt nốt được tiêu thụ mạnh nhờ khách hành hương. Nhưng nếu các cơ quan hữu trách không có chính sách quản lý sản xuất và chất lượng sản phẩm của các lò nấu đường thốt nốt, để tình trạng sản xuất đường thốt nốt dỏm tồn tại và lan rộng thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến danh tiếng và chất lượng mặt hàng đặc sản chỉ có riêng ở vùng Thất Sơn. 

Theo Trung tâm khuyến công và tư vấn phát triển công nghiệp tỉnh An Giang, toàn vùng Thất Sơn hiện có khoảng 65.000 cây thốt nốt đang cho thu hoạch (từ 20 năm tuổi trở lên), sản lượng khoảng 6.000 tấn đường/năm. Có khoảng 2.000 gia đình với 5.000 lao động đang sinh sống bằng nghề sản xuất đường thốt nốt.

Nhiều năm qua, vấn nạn đường thốt nốt dỏm đã ảnh hưởng rất lớn đến nghề truyền thống này.
Trước nạn đường thốt nốt dỏm, các thợ nấu đường kỳ cựu ở vùng Tịnh Biên, Tri Tôn hướng dẫn cách nhận biết đường thốt nốt chính hiệu: đường luôn có màu vàng da bò, có độ dẻo nhất định và mùi thơm rất đặc trưng của thốt nốt. Còn loại đường có màu trắng ngà và cứng như đá, đập 2 thỏi đường vào nhau nghe chan chát… như đập bê tông đang được bày bán nhiều trên thị trường thì chắc chắn có 2 thành phần chính là đường cát và thuốc tẩy trắng. 

Đừng bỏ lỡ

 

loading...
Tổng hợp
(Theo Tuổi Trẻ & Đời Sống)
Tâm Sự Gia Đình