Hot Mom -

Bí quyết dạy con 4 tuổi nói tiếng Anh như gió nhờ phương pháp giáo dục "Homeschooling"

(Tamsugiadinh.vn) - Quyết định nghỉ làm khi công việc đang trên đà phát triển để ở nhà dạy con, chị Đặng Nam Phương đã cố gắng mang đến cho con một cuộc sống hạnh phúc bên gia đình, được tự do phát triển các kỹ năng tùy thuộc vào sở thích và khả năng của bé.
Bí quyết dạy con 4 tuổi nói tiếng Anh như gió nhờ phương pháp giáo dục "Homeschooling"
Bí quyết dạy con 4 tuổi nói tiếng Anh như gió nhờ phương pháp giáo dục "Homeschooling"
Homeschooling là một khái niệm đã quá quen thuộc ở nước ngoài nhưng vẫn còn nhiều lạ lẫm với phần lớn bố mẹ Việt Nam. Homeschool là khái niệm gọi chung việc dạy con ở nhà. Chị Phương đã dành toàn bộ thời gian của mình cho con, tự dạy con theo phương pháp do mình lựa chọn.

Homeschooling không đơn thuần là ở nhà trông con, mà chị Phương muốn nghỉ làm ở nhà để cùng con lớn khôn mỗi ngày, được hiểu con hơn, được cho con nhiều hơn, không chỉ là sự quan tâm yêu thương gắn bó, mà còn giúp con tự tin phát triển bằng việc dạy kiến thức và kỹ năng về cuộc sống quanh mình.

Điều đặc biệt hơn, mọi người sẽ vô cùng ngạc nhiên khi bé Bư chỉ mới 4 tuổi đã nói tiếng Anh như gió, giao tiếp với mẹ lưu loát và có vốn từ vựng khá phong phú. Bé Siêu Tăm cũng đã bắt đầu nhận diện được một số từ, nói được nhiều từ tiếng Anh nhờ có được môi trường giao tiếp tuyệt vời giữa ba mẹ con.

Không đơn thuần là dạy con ở nhà, chị Phương dành trọn thời gian của mình cho con

Cùng trò chuyện với bà mẹ đảm Đặng Nam Phương để nghe chị chia sẻ nhiều kinh nghiệm hữu ích từ việc dạy con ở nhà.

- PV: Chị có thể giới thiệu một chút về bản thân và cuộc sống hiện tại?

- Đặng Nam Phương: Mình năm nay 28 tuổi, có 2 bé gái là bé Bư (4 tuổi) và bé Siêu Tăm (1 tuổi). Trước đây, mình du học ở Mỹ, rồi về nước năm 2010. Sau đó công việc chính của mình là dạy tiếng Anh giao tiếp và phát âm cho đối tượng sinh viên, người đi làm. Mình cũng có chút kinh nghiệm làm việc với trẻ em ở nhiều độ tuổi. Hiện tại, mình đã nghỉ làm hoàn toàn để trông và dạy các con tại nhà được một năm.

- Chị có thể chia sẻ một chút về quyết định nghỉ làm ở nhà chăm con và dạy con?

- Sau khi nghe lời khuyên của một người bạn hồi bé Bư được 14 tháng, mình quyết định dạy tiếng Anh cho con tại nhà. Mong muốn dạy tiếng Anh thành công cho con đã khiến mình bắt đầu với các tài liệu tiếng Anh về dạy trẻ đa ngôn ngữ từ sớm.

Tiếp theo là các đặc điểm phát triển tự nhiên của trẻ qua từng giai đoạn về các phương diện bao gồm ngôn ngữ, cảm xúc, nhận thức, cơ thể,...; các cách dạy - học và cách thức tương tác hiệu quả với trẻ em theo kiến thức khoa học cập nhật nhất của phương Tây hiện giờ.

Những hiểu biết này và việc dạy tiếng Anh cho con đã thay đổi hoàn toàn cách mình nhìn nhận giáo dục, dẫn đến kết quả mình quyết định ở nhà chăm và dạy con. Các con cần sự chăm sóc, quan tâm, hướng dẫn của cha mẹ, đặc biệt trong những năm đầu đời, để cảm thấy được chú ý, yêu thương, trân trọng. Đây là nền tảng quan trọng cho phát triển não và phát triển nhân cách, để lại ảnh hưởng lâu dài suốt cuộc đời.

Bà mẹ trẻ cùng các con đi du lịch

- Dạy con theo phương pháp Homeschooling khá mới mẻ với các bà mẹ Việt, cơ duyên nào giúp chị chọn lựa phương pháp này để dạy con?

- Hồi bé Bư được khoảng 2 tuổi, mình có may mắn gặp một người bạn Úc tên là Sarah có ý định homeschool con ở nhà. Sarah có con bằng tuổi Bư. Khi ấy, Sarah cũng chỉ vô tình nói đến chuyện giáo dục con tại nhà, chứ không có ý định thuyết phục gì mình. Nhưng sau hôm đó, mình suy nghĩ nhiều và tự đặt ra câu hỏi: Sao lại không nhỉ?

Hơn nữa, Homeschooling còn là một lối sống với gia đình mình, chứ không chỉ là cách dạy con. Nhiều khi trẻ con chỉ cần được thở và được bố mẹ dành thời gian cho là có thể tự nhận ra rất nhiều điều, chứ không cần ai phải dạy chúng. Việc học diễn ra khi trẻ con thay đổi nhận thức và thay đổi này sẽ diễn ra rất tự nhiên nếu phụ huynh tin tưởng con.

Cùng chuyện trò với con, cùng con khôn lớn mỗi ngày

- Chị đã bắt đầu như thế nào với phương pháp Homeschooling?

- Mình bắt đầu với việc dạy tiếng Anh, từ trước khi mình biết Homeschooling là gì. Vì vậy, khi tìm hiểu kĩ hơn thì không có gì khó để hiểu cách thức dạy con tại nhà. Nói vậy thôi, chứ homeschooling cũng chỉ có nghĩa là dạy con tại nhà và dạy con tại nhà cũng có rất, rất nhiều cách tiếp cận, chọn lựa cách nào là ở cha mẹ.

Sau một hồi tìm hiểu, mình quyết định theo Unschooling, một nhánh của Homeschooling. Unschooling là đặt niềm tin vào trẻ, nhạy cảm với các dấu hiệu ở trẻ để biết nội dung nào là phù hợp với từng giai đoạn nhận thức, phát triển cũng như tính cách và thiên hướng của trẻ.

Nếu bạn đã từng nghe phương pháp ăn dặm bé chỉ huy (baby-led weaning, viết tắt là BLW), thì có thể hiểu Unschooling chính là giáo dục bé chỉ huy. Vai trò của cha mẹ là cho trẻ các lựa chọn, việc của trẻ là chọn và cũng có thể từ chối.

Trẻ nhỏ rất thích làm các công việc cha mẹ đang làm, bất kể đó là việc gì. Trẻ sẽ hăng hái giúp bạn cất bát, lấy thìa, dọn đồ chơi, tráng bát, cắt hành, bóc trứng...
Lúc nào cũng có thể là giờ học và cái gì cũng có thể là nội dung học. Khi đi bộ ra ngoài, hãy dắt tay trẻ và để bé tự đi! Đừng bế trẻ để bạn có thể đi cho nhanh. Tiết kiệm thời gian làm gì khi bạn có thể có một buổi đi bộ vui vẻ, thư giãn để nói chuyện với con về những thứ trước mắt?
Hãy cho con quyền lựa chọn để bé lớn khôn

- So với việc đưa con đi nhà trẻ như các mẹ vẫn thường làm, chị cảm thấy phương pháp Homeschooling có ưu điểm và nhược điểm gì?

Homeschooling theo cách Unschooling cho trẻ rất nhiều quyền quyết định. Trẻ được chơi, được học theo cách thích hợp nhất với trẻ: thời lượng tùy trẻ, cách thức phải được cha mẹ điều chỉnh - việc này thực ra không hề khó khi cha mẹ thực sự muốn giáo dục trẻ! Tất cả các nhu cầu của trẻ đều được cân nhắc: cảm xúc của trẻ được chú ý, ý thích và mong muốn của trẻ góp phần quyết định nội dung học và cách thức học.

Nếu cách tiếp cận không ổn, nội dung không phù hợp (quá khó, quá trừu tượng, trẻ không thích), hoặc thời điểm trong ngày sai (lúc trẻ đang khó chịu, không ở trong tâm trạng học), cha mẹ có thể điều chỉnh ngay lập tức.

Không có một khung chương trình cứng nhắc hay bất kì một tiêu chí nào để đánh giá trẻ là giỏi hay không giỏi, nhanh hay chậm, thông minh hay không. Tất cả là để đứa trẻ được vui vẻ phát triển theo tốc độ phù hợp nhất, học theo cách tự nhiên nhất và được thể hiện bản thân một cách chân thật nhất.

Mình không có ý nói Unschooling là hoàn hảo. Phương pháp ra sao là tùy ở người áp dụng. Một điều chắc chắn là cha mẹ sẽ phải dành thời gian nhiều cho con, liên tục phải tự học hỏi, bớt nhiều thời gian đi làm. Tài chính có thể có chút eo hẹp. Nhưng thay vào đó, cha mẹ hiểu con và con hiểu cha mẹ - đây là yếu tố quan trọng giúp gia đình hạnh phúc, đặc biệt đứa trẻ hạnh phúc để nó có thể phát triển tốt.

Stress rất hại cho phát triển não và stress có thể do nhiều nguyên nhân: trẻ không được lắng nghe, cảm thấy cha mẹ không hiểu trẻ, cảm thấy không được quan tâm đủ, phải học quá sức, không được vận động hay chơi đủ, bị bắt ép nhiều việc...

Homeschooling có thể là con dao hai lưỡi. Nếu cha mẹ quyết tâm và hiểu biết, thành quả có thể rất cao. Nhưng nếu không đủ quyết tâm, không có đủ kiến thức trong nuôi dạy trẻ, không tự cập nhật, thì mình không chắc chắn lắm kết quả sẽ như thế nào.

Homeschooling cũng sẽ đòi hỏi cha mẹ phải chủ động tìm bạn bè cho con chơi cùng. Việc này có thể sẽ gây khó khăn đôi chút so với khi các bé được đi nhà trẻ, mẫu giáo.

Homeschooling đòi hỏi cha mẹ phải cực kì chủ động trong việc giáo dục con. Công sức bỏ vào là rất lớn, thành quả cũng có thể ngang bằng, hoặc thậm chí vượt trội so với các lớp học thông thường.

Với khoảng 20 nghìn đồng, chị Phương mua những cục nam châm nhiều màu sắc ở văn phòng phẩm. Chị và con có thể tạo ra một số trò chơi mà học vui vẻ. Ví dụ như cùng nhau xếp nam châm thành hình các con số hoặc chữ cái trên cửa tủ lạnh.
Bố mẹ có thể dán băng dính giấy xuống sàn để tạo nên các ô nhảy cho con trong nhà. Đối với trẻ chưa biết số hoặc chữ, bạn cũng có thể viết thêm số hoặc chữ bằng băng dính và nhân cơ hội để dạy con.
Để giúp trẻ tập đọc, bạn có thể hỏi con các từ chúng muốn học và tự viết lên giấy nhiều màu. Với một cuộn băng dính, hãy để trẻ giúp bạn dán quanh nhà những chỗ trẻ muốn (tất nhiên là với sự cho phép của bạn). Thi thoảng hãy hỏi trẻ về các từ đã viết. nếu trẻ không nhớ, hãy giúp trẻ!
Khi đã làm quen với chữ qua các bộ chữ, hoạt động xếp chữ và đọc từ dán quanh nhà, trẻ sẽ có khả năng nhận diện khá nhiều chữ. Khi đó, bạn hãy tự thiết kế một bài tập đọc dựa vào các từ trẻ đã biết, với nhân vật chính là trẻ. Hãy chỉ chữ, đọc cùng trẻ và để trẻ "minh họa" với finger paint (loại màu dùng tay trực tiếp để vẽ, hoàn toàn an toàn có bán ở một số hiệu sách)

- Vừa chăm con vừa dạy con, có bao giờ chị cảm thấy mệt mỏi và quá sức?

- Thì cũng đâu có khác các phụ huynh mệt mỏi vì phải đi làm cả ngày suốt tuần! Có chứ. Có những lúc như vậy, nhưng không khi nào sự mệt mỏi lên đến mức khiến mình nghĩ đến chuyện bỏ nó, hoặc nghĩ mình không thể kham nổi nữa.

Mệt mỏi hay khó chịu là những cảm giác sẽ xuất hiện trong bất kì lựa chọn nào. Những cảm giác này là một phần của kim chỉ nam giúp mình hiểu mình đang làm gì sai, phải điều chỉnh cái gì. Trong nuôi dạy con, cái mình phải đương đầu không phải là các con, mà là cách mình phản ứng với hành vi của các con và cách mình dễ mắc lỗi trong đánh giá con.

Mình cũng có sự đồng cảm, khích lệ và giúp đỡ của chồng, cũng như các thành viên khác trong gia đình. Nếu không thì chắc chắn mình không thể tự lo được!

- Một ngày với 3 mẹ con sẽ bắt đầu như thế nào? Chị dành thời gian ra sao cho việc giáo dục 2 bé?

- Đối với trẻ nhỏ, chơi tự do là một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp trẻ phát triển lành mạnh về não, thể chất và tinh thần. Mình lựa chọn tham gia vào các hoạt động hàng ngày, các trò chơi của con, để qua đó dạy con ngôn ngữ, trò chuyện với con, giúp con bày tỏ suy nghĩ, giúp con nhận diện và xử lý cảm xúc, giúp con hiểu các giới hạn của hành vi của con (ví dụ như con có quyền có cảm xúc và thể hiện cảm xúc, nhưng không được đấm đá người khác), khuyến khích con tự xử lý vấn đề...

Cả ngày thực ra là một ngày sinh hoạt bình thường, rất nhiều thời gian dành cho việc ăn uống, vệ sinh, ngủ nghỉ, xen giữa là các trò chơi tự do của con, làm việc nhà, đọc sách cùng mẹ, đi bộ, đi siêu thị, đi chơi nhà bạn...

Giờ đọc sách, bên cạnh mục tiêu học ngôn ngữ, cũng là giờ tìm hiểu về nhiều đề tài như khoa học, khí hậu, các hiện tượng tự nhiên, thức ăn, động vật và nông trại, vũ trụ và các hành tinh, máy móc, xe cộ, công trường, cây cỏ và tự nhiên... (đây là các sách cho bé lớn). Mình và bé lớn cũng tìm hiểu cả về các đề tài trừu tượng như sự sống và cái chết, yêu thương, quyền trẻ em.. Mỗi ngày chỉ 20 tới 30 phút đọc buổi tối, có thể nhiều hơn nếu bé thích.

Hãy dạy bé yêu thương loài vật.
Hãy bắt đầu với chính bạn. Nếu bạn cho bé thấy loài vật xứng đáng được trân trọng qua cách bạn đối xử với chúng, bé sẽ bắt chước bạn! Lòng yêu thương ở trẻ em là một điều rất tự nhiên. Nếu được hướng dẫn duy trì lòng yêu thương này, không có gì khó khăn để trẻ lớn lên trở thành những người lớn biết yêu thương

Hãy dạy bé chăm sóc các con vật bé nhỏ để nuôi dưỡng tình yêu với sự sống. Ngày nào Bư cũng hăng hái cho cá ăn, lo cá bị đói, thương cá chỉ có một mình.

- Được biết trước khi nghỉ làm, chị là cô giáo dạy tiếng Anh, chị đã dạy bé như thế nào để con có thể nói tiếng Anh lưu loát như hiện tại?

- Mình may mắn đã có thời gian đi học nước ngoài, nên đủ tiếng Anh để tìm hiểu nhiều nguồn tài liệu, cũng như có thể giao tiếp được trong đời sống hàng ngày. Có bao giờ các phụ huynh băn khoăn làm sao để con nói được tiếng Việt không? Không! Chúng ta hiểu là trẻ sẽ hiểu và học dần qua các tương tác hàng ngày với người lớn xung quanh.

Việc dạy ngoại ngữ cho trẻ trong giai đoạn con đang học nói không hề khác cách dạy tiếng Việt. Mình chỉ đơn giản nói chuyện hàng ngày bằng tiếng Anh với con trong lúc chơi với con và chăm sóc con. Các phụ huynh thường hiểu nhầm con sẽ bị lẫn lộn ngôn ngữ hoặc có người dạy con qua tiếng Việt vì sợ họ nói tiếng Anh con không hiểu. Các lo lắng này đều không có cơ sở khoa học.

Việc đọc sách cũng rất tốt cho phát triển ngôn ngữ của trẻ.

Trẻ nhỏ có thể làm quen với khoa học từ rất sớm. Bên cạnh một số trò chơi như thả các vật vào nước và đoán xem cái gì nổi hoặc chìm, quan sát đá tan, thả đồ vật an toàn xem cái nào rơi nhanh hoặc chậm... Chị Phương còn đọc sách cho con. Những cuốn sách Usborne là một cách tuyệt vời để dạy con kiến thức, nói chuyện với con, khuyến khích con suy nghĩ và học tiếng Anh nữa
Một trong những bộ sách tiếng Việt chuẩn dùng để dạy ngôn ngữ cho trẻ nhỏ
Một cuốn sách tiếng Anh dễ thương cho các trẻ 0 - 2 tuổi dạy trẻ tên các con vật và tiếng kêu của chúng
Easy mazes của Kumon bao gồm rất nhiều mê cung. Theo kinh nghiệm của chị Phương, không nên cho trẻ dùng bút chơi - trẻ có thể đi sai, mà giấy viết bằng bút thường chỉ chơi được 1 lần. Hãy cho trẻ dùng ngón tay chơi, ngồi cạnh trẻ và hướng dẫn.

-  Theo chị, việc chơi cùng con có ý nghĩa như thế nào trong việc giáo dục trẻ?

- Đối với trẻ nhỏ, chơi là học mà học là chơi. Không có ranh giới gì cả. Chính người lớn đã phân biệt rạch ròi chơi và học khiến việc dạy trẻ trở nên vô cùng vất vả.

Có thể nói chơi có ý nghĩa cực kì lớn trong việc giáo dục bé. Các hoạt động chơi, nếu bị thay thế hoàn toàn hoặc bị giảm thiểu quá mức để nhường thời gian cho lịch học được sắp xếp cứng nhắc theo khung giờ, sẽ có thể không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ.

Không nhất thiết phải chơi cùng trẻ mọi lúc. Hãy để trẻ chơi tự do với nhau, hoặc chơi một mình. Tất cả đều tốt, chừng nào người lớn biết cách lùi lại quan sát và chỉ can thiệp khi trẻ đang chơi theo cách không an toàn, hoặc trẻ cần người lớn hướng dẫn giải quyết mâu thuẫn.

Qua chơi cùng trẻ, người lớn cũng dạy trẻ ngôn ngữ, khuyến khích tư duy và thảo luận cùng trẻ nhiều điều để giúp trẻ có thêm hiểu biết về thế giới. Những kĩ năng và những hiểu biết đó sẽ đến với trẻ một cách rất tự nhiên và được truyền đạt/hướng dẫn để phù hợp nhất với sự tò mò của trẻ, nhu cầu của bé ở thời điểm bé sẵn sàng.

- Nếu con đi học sẽ được giao tiếp với các bạn trên lớp thay vì chỉ giao tiếp với mẹ ở nhà. Chị làm thế nào để con có thể tự tin và yêu thích khám phá cuộc sống xung quanh?

- Có nhiều hiểu nhầm đối với Homeschooling. Khó có thể hiểu được khi chúng ta chỉ nhìn vào cụm "dạy con ở nhà" để đánh giá mà không có kinh nghiệm hay tìm hiểu gì cả. Dạy con ở nhà không có nghĩa là dạy con Ở NHÀ.

Dạy con ở nhà chỉ có nghĩa là con học với cha mẹ thay vì đến trường. Còn địa điểm học thì không quan trọng: Trẻ có thể ra ngoài cùng mẹ hoặc ở nhà, trẻ được gặp nhiều người lớn và các bạn (có thể nhỏ hơn, lớn hơn, đồng lứa) trong nhiều tình huống khác nhau - có thể sắp xếp hoặc không sắp xếp. Và trẻ được quyền chọn bạn.

Làm sao để con tự tin và yêu thích khám phá? Nếu cha mẹ để con phát triển tự nhiên theo tốc độ, cách thức phù hợp với trẻ và quan tâm đến nhu cầu của trẻ, khuyến khích đúng cách, sẽ chẳng có vấn đề gì cả.

Trẻ con sinh ra đã thích học, đã yêu thích khám phá. Đây là bản năng, không cần người lớn phải dạy mới có, mà chỉ cần người lớn tạo điều kiện để trẻ có thể duy trì. Các vấn đề nảy sinh khi người lớn không hiểu tâm lý trẻ và nhu cầu của trẻ, chứ không nảy sinh do địa điểm học là ở lớp/ ở nhà hay học với mẹ hay với cô.

Chơi xếp hình rất tốt cho phát triển giác quan và trí não của bé
Hãy dạy trẻ nuôi dưỡng lòng yêu thiên nhiên từ sớm

Thay vì giải thích chung chung như "con phải nghĩ", "con lắp sai rồi, thử lại đi"... Hãy phân tích cho con và hướng cho con cách làm: con nghĩ xem mảnh đang tìm phải có màu gì? phải có hình gì? lắp miếng đó vào đây có đúng không? có hợp không? vì sao? con đã thử xoay nhiều hướng chưa? nếu khó quá, hãy tìm miếng khác trước...

- Chị có ý định sẽ cho con đi mẫu giáo không? Chị có nghĩ việc không đi học mẫu giáo là một "thiệt thòi" với con mình không?

- Nếu mình nghĩ như vậy thì chắc hẳn mình đã không chọn dạy con ở nhà như bây giờ! Có người cho rằng lựa chọn của mình khiến cả mình lẫn con mình bị thiệt thòi, hoặc thể hiện sự thiếu suy nghĩ, non nớt, nông nổi, khác thường. Cuộc đời có rất nhiều lựa chọn, có rất nhiều cách để sống. Gửi con đến trường hay tự dạy con ở nhà hay kết hợp cả hai là lựa chọn của từng gia đình thôi.

Hơn nữa, gia đình mình có những tiêu chí và nguyên tắc trong dạy trẻ mà lớp học thông thường ở đây không đáp ứng được. Do vậy, mình hoàn toàn không có ý định gửi con đi mẫu giáo. Vợ chồng mình và các con đều đang rất hạnh phúc với lối sống/giáo dục con hiện tại và lạc quan về hành trình sắp tới đang đón chờ cả gia đình.

Thi thoảng Bư tự dưng quay ra nói: "Mẹ ơi, con yêu mẹ!" - một đứa trẻ đang chịu thiệt thòi khi ở nhà cùng mẹ có thể tự nói những lời ấy không nhỉ?

- Cảm ơn chị về cuộc trò chuyện vô cùng hữu ích, ý nghĩa này!

Đừng bỏ lỡ
Theo Minh Huyền (Màn ảnh Sân khấu)
Tâm Sự Gia Đình