Tất tần tật về bệnh trào ngược dạ dày thực quản và những điều cần biết

0
422

Bệnh trào ngược dạ dày là gì?

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là hiện tượng thức ăn và các chất chứa trong dạ dày như axit, men tiêu hóa, hơi… không ở yên trong dạ dày mà dâng trào từng lúc hay thường xuyên lên thực quản, thậm chí lên tới miệng, gây nên các tổn thương tại thực quản, hầu, họng.

Nguyên nhân bệnh trào ngược dạ dày thực quản

3 nguyên nhân chính dẫn tới bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Có 3 nguyên nhân chính dẫn tới bệnh trào ngược dạ dày thực quản:

1. Stress

Stress là những cảm xúc tiêu cực như lo lắng, buồn bã, căng thẳng, chán nản, bực bội…

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay stress phổ biến đến mức nó được coi như “một phần tất yếu của cuộc sống”. Nhưng đây lại chính là những con sâu, âm thầm gặm nhấm sức khỏe và là nguyên nhân chính gây ra bệnh trào ngược dạ dày.

Nghiên cứu của Tây y chỉ ra rằng stress vừa làm tăng tiết axit, lại vừa làm dạ dày đầy trướng và khiến “van” ngăn cách dạ dày, thực quản mở ra thường xuyên. Từ đó, axit, dịch tiêu hóa, hơi, và thức ăn dễ dàng trào từ dạ dày lên thực quản, thậm chí lên tới họng và miệng.

2. Dạ dày bị viêm, loét

Khi dạ dày bị tổn thương, axit không được tiết ra đúng mức để tiêu hóa thức ăn, chức năng co bóp và tiêu hóa đều giảm. Thức ăn không được tiêu hóa ứ lại trong dạ dày, thúc lên “van” ngăn cách dạ dày với thực quản, làm “van” này mở ra và thức ăn, dịch tiêu hóa trào ngược lên trên.

3. Chức năng tiêu hóa kém

Cũng giống như khi dạ dày bị viêm loét, nếu chức năng tiêu hóa kém, thức ăn cũng sẽ ứ đọng và dễ dàng trào lên thực quản, miệng.

Triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản

1. Ợ hơi lúc đói: ợ hơi khi không uống bia, rượu, đồ uống có ga… là dấu hiệu sớm của bệnh trào ngược.

2. Ợ nóng, ợ chua

Ợ nóng: là cảm giác nóng rát lan từ thượng vị lên dọc đằng sau xương ức, đôi khi lan đến vùng hạ họng hoặc lên tận mang tai, kèm vị chua trong miệng. Đây là “triệu chứng vàng” giúp nhận biết bệnh trào ngược dạ dày.

Ợ chua: khi dịch dạ dày lên cao hết chiều dài thực quản, đến cuống miệng sẽ gây cảm giác ợ chua.

Cảm giác ợ nóng, ợ chua thường xuyên xuất hiện ở bệnh nhân bị trào ngược dạ dày thực quản

3. Buồn nôn, nôn: Thường xảy ra vào buổi sáng, khi đánh răng hoặc sau khi ăn.

4. Đau, tức ngực: Triệu chứng này là nguyên nhân khiến bệnh trào ngược dạ dày thực quản dễ bị nhầm lẫn với các bệnh tim mạch. Bệnh nhân trào ngược cũng có biểu hiện đau, tức ngực, cụ thể là: cảm giác đè ép, thắt ở ngực, xuyên ra lưng, cánh tay.

5. Nhiều nước bọt: Người bệnh trào ngược thường có tiết nước bọt nhiều hơn bình thường.

6. Khàn giọng, đau họng, ho đêm: Người bệnh có thể chỉ thấy biểu hiện đau họng, viêm họng và nhầm lẫn rằng mình mắc viêm họng đơn thuần. Lúc này nếu chỉ chữa viêm họng thì bệnh sẽ không thể hết.
Khàn tiếng xảy ra vào buổi sáng sớm và có thể hết vào trưa, chiều.

7. Khó nuốt, nuốt vướng, cảm giác có đờm ở cổ: Cùng với các triệu chứng đau họng, khàn giọng thì đây là nhóm các triệu chứng ở bệnh nhân trào ngược họng thanh quản – một biến chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản.

8. Đắng miệng: Cảm giác đắng miệng xảy ra gợi ý rằng bạn đang mắc đồng thời cả trào ngược dạ dày và trào ngược dịch mật.

Biến chứng của trào ngược dạ dày thực quản

1. Hẹp thực quản: Biến chứng thường gặp nhất của bệnh là viêm, loét dẫn đến hẹp thực quản (còn gọi là sẹo thực quản). Người bệnh có thể gặp các triệu chứng khó chịu như: khó nuốt, đau khi nuốt, đau ngực, đặc biệt đau phía sau xương ức khi ăn uống, giảm sự thèm ăn.

2. Viêm đường hô hấp: Chỉ một lượng nhỏ dịch axit trào vào đường hô hấp trên cũng có thể gây ra tình trạng ho, viêm họng, viêm mũi xoang, viêm phế quản, viêm phổi hoặc các bệnh lý mãn tính hô hấp khác.

3. Barrett thực quản: Là tình trạng tiền ung thư thực quản. Khoảng 10% những người bị barrett sẽ tiến triển thành ung thư thực quản.

4. Ung thư thực quản: Loại ung thư thực quản này thường gặp ở người trên 50 tuổi và có tỉ lệ tử vong cao. Các triệu chứng cần nghĩ ngay đến ung thư thực quản là: khó nuốt, nuốt đau, ho khi nuốt, đau sau xương ức, đau lưng, ngực, buồn nôn, nôn ra máu, do khối u xâm lấn vào khí quản gây viêm phổi…

Trào ngược dạ dày thực quản nếu không điều trị đúng cách có thể biến trứng thành ung thư thực quản

Nguyên tắc điều trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Điều trị trào ngược cần kết hợp đồng thời việc ngăn chặn nguyên nhân gây bệnh và làm giảm triệu chứng. Do vậy, một phương pháp điều trị tốt cần đảm bảo 4 nguyên tắc:

1. An thần giúp làm dịu thần kinh, giảm stress

2. Chống viêm để làm liền các vết viêm, loét có trong dạ dày

3. Tăng cường tiêu hóa tại dạ dày, chống đầy bụng khó tiêu

4. Chống trào ngược, làm giảm triệu chứng bệnh

Các phương pháp điều trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản hiện nay

1. Mẹo hay đối phó với chứng trào ngược dạ dày thực quản

a. Không nên mặc quần áo hoặc nịt lưng quá chật

Để giảm sự tái phát của chứng bệnh khó chịu này, hãy chú ý mặc áo quần rộng rãi thoải mái. Nhớ là để độ rộng của thắt lưng ở mức vừa phải để tránh tạo ra áp lực ở khoang bụng và như thế thì cơ vòng thực quản dưới sẽ không bị kích thích giãn mở, thức ăn và dịch dạ dày cũng sẽ có ít cơ hội đi lên thực quản hơn.

b. Kê cao đầu khi ngủ

Bệnh nhân bị trào ngược dạ dày thực quản được khuyên nên kê cao đầu khi ngủ. Lý do được giải thích là khi nằm ngủ, thực quản sẽ nằm ngang với dạ dày nên khả năng dịch vị dạ dày trào ngược lên tăng lên. Để giảm thiểu, bạn nên kê cao đầu từ 10-15 cm giúp ngăn sự chảy ngược axit và thức ăn lên thực quản hay miệng.

c. Không vận động mạnh và nằm ngay sau khi ăn

Vận động ngay sau khi ăn thì lượng máu và năng lượng sẽ bị phân tán đến các cơ, khiến dạ dày không tập trung được để tiêu hóa? Vì lẽ đó mà thức ăn tiêu hóa chậm, ứ trệ lâu trong dạ dày tạo điều kiện để chứng trào ngược dạ dày ‘hỏi thăm”.

Tuy nhiên, có thể tập các môn thể dục nhẹ nhàng liên quan đến hít thở như khí công Himalaya cũng giúp chữa bệnh đau dạ dày hiệu quả.

Đây là bài tập Nạp Xả tốt cho những người mắc các chứng bệnh về dạ dày, đại tràng, hệ tiêu hóa, bài tiết: lạnh bụng ăn không tiêu, đi đại tiện ra phân sống; nóng trong người, ợ chua trào ngược, táo bón…. 

Ngoài ra, cũng không nên nằm ngay sau khi ăn bởi thức ăn chưa được tiêu hóa sẽ khiến dạ dày chịu áp lực lơn nhất khiến cơ thắt thực quản dưới mở ra và đẩy thức ăn vào thực quản đang nằm ngang với dạ dày, gây ra chứng trào ngược.

d. Áp dụng các mẹo dân gian khác

Ngoài những gợi ý trên, để hỗ trợ điều trị trào ngược dạ dày thực quản cũng có thể áp dụng các kinh nghiệm dân gian như:

Pha nước cốt chanh và mật ong với nước ấm, uống vào lúc sáng sớm hoặc trước bữa ăn 20 phút.

Ăn hạt hạnh nhân sống hoặc đã được ngâm qua đêm.

Thường xuyên dùng nước ép lô hội. Hãy ưu tiên nước ép lô hội tự nhiên thay vì nước ép lô hội đã chế biến.

Mỗi ngày một lần, dùng 1 thìa giấm táo hoặc kết hợp với trà, pha với nước ấm sẽ rất hữu hiệu.

2. Cách chữa bệnh trào ngược dạ dày theo Y học hiện đại

Để phát hiện bệnh bác sĩ sẽ tiến hành chụp X-quang hay nội soi, sau đó xem xét mức độ bệnh để có cách chữa hiệu quả.

Có thể điều trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản bằng tây y

a. Điều trị nội khoa dùng thuốc

Trường hợp bị ợ nóng, ợ chua gây đau nhói vùng ngực hay hiện tượng dạ dày tiết dịch vị không điều hòa thì sẽ được chỉ định dùng thuốc kháng sinh. Một số nhóm thuốc hay được dùng như thuốc kháng hiện tượng trào dịch acid, nhóm thuốc ức chế hiện tượng bơm proton và nhóm thuốc còn lại là kháng thụ thể H2.

b. Can thiệp ngoại khoa phẫu thuật

Nếu bệnh tình nặng, thuốc không có nhiều công hiệu thì sẽ tiến hành phẫu thuật . Phương pháp phẫu thuật có hai dạng:

– Một là can thiệp thêm một vòng titaninum nhỏ, được gắn quanh cơ thắt thực quản dưới. Vòng này được gắn vào với mục đích vừa duy trì độ rộng đủ để thức ăn trôi xuống dạ dày đồng thời hỗ trợ cơ thắt thực quản đóng chặt hơn và bệnh trào dạ dày thực quản không thể diễn ra.

– Hai là cách phẫu thuật gấp dạ dày quanh cơ thắt thực  quản. khi đó dạ dày hoàn toàn nằm ở vị trí thấp hơn cơ nên không bị trào được. Tuy nhiên phương pháp điều trị trào ngược dạ dày này có một nhược điểm lớn là làm biến dạng cấu trúc, hình dạng của dạ dày.

3. Cách điều trị bệnh trào ngược dạ dày theo Y học cổ truyền

Đông Y quan niệm trào ngược dạ dày thực quản là bệnh thuộc chứng khí nghịch, biểu hiện chủ yếu ở phế (phổi), vị (dạ dày) và can (gan) và được xếp vào bệnh lý của tỳ vị. Tác nhân gây bệnh là các căng thẳng tâm lí kéo dài như lo lắng quá mức, tức giận, uất ức… tác động xấu tới chức năng sơ tiết của tạng Can mộc và chức năng kiện vận của tạng Tỳ, từ đó cản trở chức năng giáng nạp thủy cốc của Vị.

Các bài thuốc trị trào ngược dạ dày thực quản đều tuân theo nguyên tắc giáng khí, thuận khí, nghĩa là phải hành khí, hoạt huyết để lập lại cân bằng âm dương trong cơ thể. Đồng thời phải an thần, kiện tỳ vị để phục hồi chức năng tiêu hóa của dạ dày, giảm ứ trệ trong dạ dày, tăng cường khả năng chịu đựng của hệ thần kinh trước các căng thẳng tâm lý. Từ đó các triệu chứng trào ngược sẽ được cải thiện, các vết viêm loét trong dạ dày và thực quản được tái tạo.

Có khá nhiều người cũng tìm đến đông y để điều trị căn bệnh này 

a. Bài thuốc số 1

Nguyên liệu: Mang tiêu, đại hoàng, chỉ thực, hậu phác mỗi vị lấy 30g.

Cách thực hiện: Đổ khoảng 1,5 lít nước vào sắc chưng tất cả các thành phần trên. Đến khi thuốc sôi thì chờ thêm 15 phút nữa, sau đó đổ nước ra bát để riêng. Tiếp tục đổ thêm nước vào đun sôi để lấy thuốc chắt lần hai. Hai bát thuốc này hòa chung với nhau chia ra uống trong ngày.

Nếu bệnh nhẹ thì uống 1 thang, nặng thì ngày uống 2 thang. Không giới hạn thời gian dùng thuốc, cứ uống đến khi bệnh khỏi hẳn.

b. Bài thuốc số 2 

Thành phần là: Viễn chỉ, cam thảo, trần bì 12g mỗi loại; ngưu tất 16g, hắc táo nhân, cát căn, hoài sơn, liên nhục bốc 16g mỗi vị, chỉ xác và bán hạ chế 10g mỗi thứ.

Cách sắc thuốc: Mỗi ngày chỉ dùng ½ thang thuốc. Thuốc sau khi sắc xong uống ngay khi còn ấm và uống trước bữa ăn. Ngày 2 lần.

Chăm sóc dinh dưỡng cho người bị trào ngược dạ dày thực quản

1. Thay đổi lối sống là bước điều trị đầu tiên và quan trọng nhất:

– Thay đổi chế độ ăn: kiêng rượu bia, cà phê, thuốc lá, thức ăn có nhiều dầu mỡ, thức ăn chua, cay, nước uống có ga.

– Thói quen ăn uống: Không ăn bữa ăn quá no, nên chia làm nhiều bữa ăn ít hơn, không ăn muộn vào buổi tối, không nằm trong 2 giờ sau khi ăn, không uống quá nhiều nước trong khi ăn.

– Ngủ nằm đầu cao 15cm so với chân.

– Giảm cân nếu thừa cân, béo phì.

– Ngưng các thuốc kích thích dạ dày.

2. Những thức ăn người bị chứng trào ngược dạ dày thực quản không nên ăn:

– Thức ăn có nhiều dầu mỡ. Những thức ăn này làm sức co của cơ vòng dưới thực quản giảm, làm cho thức ăn tồn đọng lâu trong dạ dày, do đó làm trào ngược dễ xuất hiện.

– Trái cây tốt cho sức khỏe, tuy nhiên cũng có một số trái cây làm cho trào ngược dạ dày thực quản nặng thêm: cam, chanh, bưởi, cà chua, cóc, me… các loại trái cây này có thành phần acid nhiều. Người bị trào ngược dạ dày thực quản nên hạn chế ăn, đặc biệt là trái cây chua.

– Chocola: có chứa chất là methyxanthine chất này làm giảm co thắt cơ vòng dưới thực quản, do đó trào ngược dịch dạ dày vào thực quản.

– Tiêu, ớt, hành, tỏi, bạc hà… gây kích thích dạ dày làm tăng khả năng trào ngược.

Các thức ăn dưới đây có thể làm bớt triệu chứng trào ngược:

– Yaourt

– Bơ làm từ đậu phộng

– Các thực phẩm giàu chất xơ: các thực phẩm giàu chất xơ tốt cho sức khỏe, tốt cho vấn đề tiêu hóa và làm giảm trào ngược dạ dày thực quản. Thực phẩm giàu chất xơ: đu đủ, các loại đậu, táo, bơ, bông cải, atiso…

Đây là một bệnh mãn tính vì vậy việc điều trị phải lâu dài, ngay cả khi đã hết triệu chứng. Thay đổi lối sống phối hợp, cộng thêm một số thuốc trong thời gian dài là cách thức điều trị có hiệu quả.

Những bệnh nhân có triệu chứng trào ngược dạ dày thực quản mãn tính, tái phát nhiều lần nên đến khám bác sĩ để được chẩn đoán chính xác và có phương pháp điều trị hiệu quả nhất.

Tổng hợp

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here