Phải làm gì khi con nói dối như cuội?

0
182

Thưa chuyên gia và các bạn đọc,

Tôi có một cháu gái năm sau sẽ bước vào lớp 1. Con gái tôi là một cô bé khá lanh lợi. Cháu tham gia nhiều hoạt động múa, hát tại trường lớp. Cháu thường được các vị phụ huynh khác khen là chững chạc, già trước tuổi. 
 
Ngay từ nhỏ, cháu đã thể hiện là một cô bé có trí tưởng tượng rất phong phú. Cháu hay kể cho mẹ nghe các câu truyện tự mình sáng tác ra hoặc “cải biên” từ những truyện có thật. Từ khả năng này mà cháu có thể ứng biến khá nhanh trước mọi tình huống. Có lẽ chính vì thế mà mọi người thường nói cháu già trước tuổi.
 
Phải làm gì khi con nói dối như cuội?
Có những sự việc rất nhỏ mà bé cũng nói dối tôi
 
Nhưng càng lớn, tôi càng nhận thấy con bé sống không “đúng tuổi”. Có những lần bé làm tôi há hốc miệng bởi sự quá lanh lẹ của mình. Chẳng hạn, cuối tuần tôi thường cho bé đi siêu thị để mua đồ dùng cho cả nhà. Có một lần, bạn Bông bên hàng xóm xin bé cho đi cùng, mẹ bạn Bông cũng bảo bé: “Linh Chi cho Bông đi cùng với nhé”. Tôi ở trong nhà, chưa kịp bước ra cửa để trả lời thì thấy bé nhà tôi lanh lảnh: “Cháu với mẹ đi siêu thị xong còn sang nhà bà nội nữa cô ạ, nên em Bông không đi cùng được rồi”. Tôi rất ngạc nhiên vì không hề nói với con rằng sẽ qua nhà bà nội. 
Khi trên xe, tôi hỏi thì cháu nói: “Con không thích Bông đi cùng nên nói thế”. Từ việc to cho tới việc nhỏ, cháu cũng thường xuyên không nói thật, hay chống chế khiến tôi thấy rất khó xử.

Hôm trước tôi đi làm về, thấy trong sọt rác là chiếc bình hoa pha lê tôi rất thích đã bị vỡ. Tôi có gọi cháu vào hỏi thì cháu nói: “Cô Mai quét nhà va phải làm vỡ, con đi học về thấy rồi”. Tôi hỏi cô Mai thì cô ấy nói: “Tôi không làm vỡ bình, Linh Chi gọi các bạn sang nhảy dây và vô tình va phải nên bình bị vỡ. Tôi thấy không chỉ lần này mà nhiều lần nói dối chị, chị nên xem lại”.

Tôi cáu quá, gọi Linh Chi và mắng xối xả thì cháu khóc lóc, chỉ mặt và đòi đuổi cô Mai đi không cho làm nữa. Cháu một mực không nhận làm vỡ bình. 

Tôi gọi cho vài người bạn thân của cháu thì được biết, đúng là Linh Chi làm vỡ chứ không phải cô Mai, vì lúc đó cô Mai đi chợ, khi về chính tay cô đã thu dọn. Tôi không đánh giá rằng Linh Chi cố tình nói dối tôi, chẳng qua bé sợ tôi trách phạt nên mới làm thế. Nhưng tôi sợ, cứ như thế này sẽ thành thói quen khiến bé hay chống chế, không nói thật từ những sự việc rất nhỏ. 
Cô giáo ở lớp cũng có lần gặp tôi hỏi tại sao tôi lại không cho cháu học bơi, tôi mới ngạc nhiên hỏi: “Tôi rất khuyến khích con hoạt động thể chất, là vì tôi không biết có chương trình học bơi nên mới không đăng kí”. Hóa ra, Linh Chi quên thông báo với tôi về việc đăng kí học bơi, nên đến khi hết hạn, cô giáo hỏi thì cháu nói: “Mẹ con không cho con học bơi sợ nguy hiểm”.
Thưa chuyên gia và các anh chị, tôi luôn muốn dạy con thành người ngay thẳng, nhưng hiện nay, có những sự việc rất nhỏ mà cháu cũng nói dối tôi. Tôi phải làm sao khi con hay nói dối như vậy?
Xin cám ơn chuyên gia. 

Chuyên gia tâm lý Tâm An:

Bạn Linh Mai thân mến,

Tôi hiểu những nỗi lo lắng mà bạn đang trải qua hiện nay. Nhưng bạn Linh Mai hãy cứ bình tĩnh bởi như bạn nói, cô bé lớn trước tuổi và có phần tinh khôn, lanh lẹ. Những sự việc diễn ra chưa thể khẳng định bé có tật nói dối, bạn hãy bình tĩnh suy xét. Nhưng qua đây, tôi cũng muốn nhắn nhủ tới các ông bố, bà mẹ nếu chẳng may đứa trẻ hay nói dối thì hãy xử trí thật khôn khéo. 
 
1. Hãy bình tĩnh
 
Dù không ai khuyến khích việc nói dối nhưng cách tốt nhất để giải quyết vấn đề này là bỏ qua cho bé. Bạn có thể thất vọng với những câu chuyện bịa của bé nhưng nên nhớ rằng nói dối là bằng chứng của việc bé đang học điều tốt từ cái xấu, lương tâm bé cũng đang phát triển và bé càng ngày càng hiểu rõ hơn sự khác biệt giữa thực tế và tưởng tượng. Cuối cùng là nếu bé không nghĩ rằng mình mắc lỗi thì tại sao bé lại phải bận tâm để che giấu.
 
2. Cố gắng tìm lý do bé nói dối
 
Ví dụ như con bạn thích bịa đủ thứ chuyện khác nhau thì có thể bé muốn thoả mãn một nhu cầu rất bình thường của con người, đó là: cảm thấy mình quan trọng và được đánh giá cao. Trong trường hợp đó, bạn có thể ngăn chặn việc nói dối bằng cách khen tặng bé bất cứ khi nào bé nỗ lực làm tốt công việc nào đó.
 
3. Không buộc tội
 
Giảm bớt lời trách mắng sẽ khuyến khích sự thú nhận, chứ không phải sự chối tội. Bạn có thể nói:" Mẹ tự hỏi làm thế nào mà những cây nến lại vương vãi khắp phòng khách thế này? Ước gì có ai giúp mẹ nhặt hết nến lên nhỉ?".
 
4. Hãy tỏ ra thông cảm
 
Chẳng hạn việc bé Linh Chi đổ cho cô giúp việc làm vỡ bình hoa. Đó là tâm lý chung của những đứa trẻ khi làm vỡ món đồ nào đó, nhất lại là món đồ giá trị mà cha mẹ rất thích. Đôi khi chúng sợ làm cha mẹ thất vọng hơn là sợ bị đòn roi. Khi đã biết bé nói không thật, đừng dồn bé đến bước đường cùng. Hãy để cho bé có thời gian để suy nghĩ và hướng bé đến hành động tự nhận lỗi. Hãy nói rõ cho bé hiểu rằng, mẹ không buồn vì chiếc bình vỡ, mà mẹ buồn vì con không nhận lỗi, lại đổ cho cô Mai. 
 

Hãy tỏ ra thông cảm khi bé có những phút nói chưa thật lòng
 
5. Đưa ra những hình phạt nhẹ nhàng
 
Nếu bé nói dối với mục đích thoát được sự trừng phạt thì điều quan trọng là bạn nên đưa ra những hình phạt nhẹ nhàng, tránh thô bạo. Ví dụ như cấm xem TV ngày hôm sau nếu bé nói dối để được xem tiếp một chương trình nữa. Bằng cách này bé sẽ nhận ra rằng “ vải thưa khó mà che mắt thánh” và lần sau không dám làm như thế nữa.
 
6. Giải thích tại sao sự chân thật là quan trọng
 
Con bạn có thể nói nói rằng con biết nói dối là xấu nhưng chưa chắc bé đã thực sự hiểu giá trị đạo đức đối với tính không thật thà. Bạn có thể giúp bé hiểu bằng cách kể câu chuyện ngụ ngôn “Cậu bé chăn cừu và con sói” của La Fontaine, giải thích với bé sự quan trọng của lòng tin và cho bé biêt rằng nói dối có thể gây nhiều hậu quả nghiêm trọng. Một cuốn sách hay cũng về chủ đề này nhưng kết thúc có hậu là “Sam, Bangs, and Moonshine”, của tác giả Evaline Ness.
 
7. Tỏ thái độ tích cực chứ đừng trừng phạt
 
Nếu bạn mong muốn con mình nói thật khi bé mắc lỗi thì đừng đáp lại sự chân thật của bé bằng cách trút cơn giận lên đầu bé. Nếu bạn xử sự như vậy thì lần sau bé có dám nói thật lỗi lầm của mình nữa không? Ở lứa tuổi này, một sự trừng phạt thô bạo vì nói dối sẽ khó đem lại kết quả như mong đợi: Đứa trẻ bị trừng phạt nặng nề với lỗi nhỏ sẽ dẫn đến sự cực đoan, trở thành người cực kỳ nghiêm khắc hoặc kẻ nổi loạn tý hon.

Bạn không mong muốn điều đó xảy ra, đúng không? Vậy thì thay vào đó, bạn hãy khen trẻ khi bé nói thật. Sự động viên tích cực thì có tác dụng hơn nhiều sự trừng phạt để khuyến khích trẻ cố gắng trung thực.
 

8. Cam đoan với bé là bạn vẫn luôn yêu bé cho dù bé có mắc lỗi gì đi nữa
 
Khi chẳng may bé làm vỡ cái đèn ngủ của bạn, bé có thể phủ nhận vì sợ rằng bạn sẽ không yêu bé nữa. Hãy giải thích rằng bố và mẹ vẫn luôn yêu con mặc dù bé đã làm một việc mà bạn không muốn. Nhờ thế, trẻ sẽ tự tin hơn và nói thật với bạn ở nếu có chuyện gì xảy ra lần sau.
 

Luôn khẳng định tình yêu thương với bé
 
9. Xây dựng lòng tin

Cho bé thấy rằng bạn tin bé và bạn cũng đáng được bé tin cậy. Nếu bé phải tiêm chủng trong lần khám định kỳ sắp tới thì đừng dối bé rằng nó sẽ không đau. Hãy cố gắng giữ đúng lời hứa của mình, khi không thể làm vậy, bạn hãy xin lỗi vì đã thất hứa.
 
10. Nói cho bé biết bạn mong đợi gì ở bé
 
Đưa ra các tình huống khác nhau để dạy bé những cách ứng xử phù hợp. Ví dụ, thiết lập những giới hạn bằng cách nói cho bé biết rằng, trước khi lấy một chiếc bánh trên đĩa người khác thì cần phải hỏi xem có được phép hay không. Vạch rõ những giới hạn là một trong những cách tích cực nhất mà bạn có thể làm cho bé. Thậm chí là bé có thể tự đánh giá mình và cách cư xử của mình có phù hợp hay không. 
 
11. Noi gương
 
Khi con bạn nghe thấy bạn nói những lời nói dối tưởng chừng như vô bổ, bạn đã dạy bé một điều gì đó về sự trung thực. Đó có thể là khi bạn yêu cầu bé trả lời điện thoại nói rằng bạn không có nhà, hoặc bạn nói đi siêu thị một lúc sẽ về mà đi hàng tiếng để tránh bé đòi đi theo… Giảm bớt tuổi của con để được mua vé chơi công viên rẻ hơn… Với tất cả những lời nói dối đó, bé cũng sẽ biết nói dối bạn.
 
Nếu trẻ thường xuyên nói dối hoặc nói dối những việc quan trọng, và bé vẫn khăng khăng tiếp tục nói dối khi bạn phát hiện ra sự thật, bạn có thể tham khảo thêm lời khuyên của bác sĩ nhi khoa, các tư vấn viên hoặc bạn bè để có thể tìm người giúp đỡ trực tiếp bạn và bé.
 
Chúc gia đình bạn Linh Mai hạnh phúc.

Theo MASK

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here