Phạt trẻ thế nào cho đúng để không gây tổn thương tinh thần?

0
73
Xin chào chuyên gia và các anh chị,
 
Em là mẹ bé Xuti, năm nay bé sắp tròn 3 tuổi. Trộm vía bé rất ngộ nghĩnh đáng yêu. Em cũng nghe nhiều cha mẹ nói về cái gọi là “khủng hoảng tuổi lên 3” nhưng đúng là có trải qua mới thấm thía. Em và chồng đang tá hỏa vì bé Xuti giai đoạn này đang rất bướng bỉnh và ương ngạnh, tính khí lại thất thường. 
 
Ông nội bé là nhà giáo nên rất nghiêm khắc, yêu cầu chúng em phải dạy dỗ bé đến nơi đến chốn, không để cho bé thích gì được nấy. Chúng em cũng ủng hộ ông, nghĩ là phải có những hình thức phạt phù hợp với con trẻ, đôi khi phải có những biện pháp mạnh mang tính răn đe thì trẻ mới biết sợ và nghe lời.
 
Ở chung cư nhà em cũng có rất nhiều gia đình trẻ có con nhỏ như vợ chồng em. Em có để ý cách các nhà khác phạt trẻ thì thấy mỗi nhà một kiểu vô cùng phong phú. Có những cách rất hay, chúng em thấy cần phải học tập như phạt con ngồi suy nghĩ, phạt con làm việc nhà… 
 
Nhưng cũng có những cách khiến trẻ khóc lóc, sợ hãi vô cùng. Điển hình có bé Bim, cứ không chịu ăn hay làm đổ vỡ gì là mẹ lại cuốn cho một bọc quần áo rồi đẩy ra cử. Mẹ Bim nói: “Con không thương bố mẹ nên bố mẹ cho con muốn đi đâu thì đi”. Khỏi phải nói, bé Bim hoảng sợ thế nào, khóc lóc, van nài bố mẹ cho vào nhà ầm ĩ cả hành lang.
Lại có nhà đánh con rất bạo, đánh từ trong nhà, trẻ chạy ra hành lang vẫn đuổi theo đánh tiếp. Ấy thế mà sau đó thì lại ngon ngọt, cưng nựng ngay như chưa có chuyện gì xảy ra. Em có nói chuyện với anh chị bên đó thì họ bảo: “Yêu thì yêu lắm, nhưng lúc nó bướng, không nghe lời thì chỉ muốn đánh, càng lớn càng khó bảo. Cô không hiểu hết được đâu”. Vậy là nhà bên đó cứ đùng cái là đánh mắng con ầm ĩ, gây khó chịu cho cả hành lang khu chung cư.
 
Phạt trẻ thế nào cho đúng để không gây tổn thương tinh thần?
Phạt trẻ thế nào cho đúng?
Chúng em cũng nhìn vào đó mà rút kinh nghiệm để tìm ra cách phạt cháu như cho ngồi suy nghĩ khi không vâng lời, cho nhịn ăn luôn khi lười ăn nhưng có vẻ với sự nghịch ngợm, bướng bỉnh hiện nay của Xuti thì chừng đó là chưa đủ. Bé con nhà em ngồi suy nghĩ được một chút thì lăn ra cười đùa cợt nhả, người lớn làm mặt nghiêm cũng không sợ. Nhưng chỉ cần bố hoặc mẹ quát to một chút thì nàng lăn ra khóc lóc ăn vạ khiến chúng em không biết làm thế nào.
Thưa chuyên gia, vợ chồng em muốn tham khảo cách nào phạt trẻ đúng để trẻ vẫn nghe lời mà không gây ra những tổn thương trong tâm hồn trẻ? Em xin cám ơn chuyên gia rất nhiều.

Chuyên gia tâm lý Tâm An:

Chị Thanh Tú thân mến, 

Không ai mong muốn phát trách phạt con mình, nhưng có những trường hợp bất khả kháng, cha mẹ phải thể hiện “uy lực” của mình để các bé biết sợ. 
 
Quả đúng như chị băn khoăn, phạt trẻ thế nào cũng là một điều khiến nhiều bậc cha mẹ phải đau đầu. Nếu phạt đúng trẻ sẽ có những tiến bộ tích cực, nhưng nếu phạt sai sẽ gây ra nhiều hậu quả khó lường. Nhẹ thì có thể khiến trẻ buồn bã, xa lánh bố mẹ trong một thời gian. Nặng hơn thì có thể khiến trẻ bị tổn thương tâm lý và ám ảnh suốt cuộc đời. 
Trước khi phạt trẻ, cha mẹ hãy đảm bảo mình nắm vững tâm lý của con mình. Từ việc hiểu tâm lý, cha mẹ sẽ có những
cách phạt con khoa học.
 

Trước khi phạt con hãy đảm bảo mình hiểu tâm lý trẻ (ảnh ST)
 
– Dưới 1 tuổi: Trẻ có sự gắn bó chặt chẽ với mẹ hoặc người chăm sóc trực tiếp để có cảm giác an toàn, thông qua sự yêu thương, chăm sóc, trò chuyên, vui đùa… Nếu bị phạt (dọa nạt, đánh mắng), trẻ sẽ mất cảm giác đó và trở nên sợ hãi, ảnh hưởng sớm đến sự phát triển về ngôn ngữ và tương tác xã hội. 
– Từ 1 – 3 tuổi: Trẻ bắt đầu muốn khẳng định bản thân nên thường tự làm nhiều thứ. Trong khi, tư duy còn mang tính cụ thể, và tay chân hoạt động còn vụng về nên dễ gây ra hỏng hóc, đổ vỡ. Nếu bị trừng phạt thân thể hoặc bị quát mắng to tiếng trẻ thường chống đối, bướng bỉnh hoặc phản ứng giận dữ, la hét hay ăn vạ. 
– Từ 3 – 6 tuổi: Trẻ đã phát triển ngôn ngữ, nói được câu hoàn chỉnh, nhận biết được giới tính, tăng dần khả năng tụ điều chỉnh bản thân và thích khám phá thể giới xung quanh. Trẻ cũng đã có tính thích khẳng định nên thường bường bỉnh, dễ bị coi là “ hư” và bắt đầu học những gì là đúng, phù hợp về mặt xã hội. Do rất nhạy cảm nên nếu bị trừng phạt bằng cách đánh hay quát mắng nặng nề khi mắc lỗi, trẻ trở nên kém tự tin, thu mình, giảm hứng thú học hỏi. 
Tác hại của việc phạt con không đúng cách 

Sở dĩ phụ huynh thường áp dụng biện pháp trừng phạt trẻ vì có những quan niệm sai lầm như: cho rằng người lớn luôn đúng, trẻ phải luôn biết tuân theo mệnh lệnh, phạt con càng sớm càng tốt để trẻ biết vâng lời, ngoan ngoãn, phải nghiêm khắc thì mới được trẻ tôn trọng, trẻ dễ hư nếu không bị đánh, thử cách khác không được và chỉ phạt bằng roi thì hiệu quả mới nhanh…

Thế nên khi trẻ mắc lỗi, không ít phụ huynh đã áp dụng biện pháp dạy con bằng cách đánh trẻ và trừng phạt tinh thần bằng quát mắng. 
 

Trừng phạt thân thể là những hành vi gây đau đớn hoặc thương tích cho cơ thể của trẻ như đánh, cấu véo, đá, tát, nhốt, treo, bắt quỳ, không cho ăn uống… Trừng phạt tinh thần là những hành vi gây tổn thương về tâm lý tình cảm mắng chửi, chế nhạo, sỉ nhục, đe dọa, không chăm sóc, bỏ rơi, ví dụ như bé Bim bị dọa đuổi ra khỏi nhà như chị kể là một ví dụ.
 

Trẻ bị phạt không đúng cách có thể bị ảnh hưởng đến nhân cách sau này
 
Những hình thức phạt con trên gây ra những hậu quả xấu về mặt tâm lý khiến trẻ không hiểu tại sao cha mẹ nói yêu quý nhưng lại đánh mắng mình, lo lắng, sợ hãi, mất tự tin, tức giận tìm cách trả thù, tìm cách lừa dối đối phó để lần sau không bị phạt, trở nên trơ lì không biết sợ, hiểu sai rằng bằng bạo lực có thể giải quyết được vấn đề…

Nếu còn nhỏ mà hay bị trừng phạt, trẻ sẽ hình thành nhân cách không ổn định và sau này, có thể lại giáo dục con cái theo kiểu trừng phạt.

 
Những cách phạt con khoa học  
 
1. Phạt con đứng 

Có thể áp dụng khi bé mắc lỗi cố y nhảy từ trên cao xuống, chạy nhảy linh tinh. Bố mẹ hãy yêu cầu con đứng nghiêm trong 1 góc khuất, có thể đứng quay mặt vào tường trong 5 đến 15 phút, tùy theo độ tuổi của trẻ.

Việc đứng một mình sẽ giúp trẻ bình tâm và bắt đầu suy nghĩ về sai lầm của mình, đồng thời khi ý thức là đang bị phạt con sẽ không dám chạy nhảy nữa. Cách phạt con khoa học này không gây tổn thương cho trẻ, lại đánh trúng vào tâm lý, sẽ hữu ích hơn rất nhiều việc quát mắng hay đánh con. 

 
2. Phạt con ngồi một chỗ 
 
Khi bé mắc lỗi cãi nhau, đánh nhau với anh em, bạn bè. Sau khi con đánh nhau hay cãi nhau, tâm trạng trẻ thường rất bức xúc, vẫn còn tức tối và ức chế nên nếu bạn mắng hay đánh con chỉ khiến trẻ càng ức chế và chống đối. Hãy yêu cầu con ngồi trong góc phòng một mình và suy nghĩ về hành động của mình.

Khoảng thời gian yên tĩnh một mình sẽ giúp trẻ bình tĩnh lại và nhận ra sai lầm của mình. Sau khoảng thời gian ngồi phạt, bạn hãy vào và phân tích đúng sai cho con một cách nhẹ nhàng. Chắc chắn cách phạt con khoa học này sẽ giúp "ngấm" hơn nhiều so với các hình thức phạt khác. 
 

3. Phạt con làm việc nhà 
 
Có thể áp dụng khi bé mắc lỗi vẽ bậy lên tường, vứt đồ chơi, đồ đạc lung tung. Hình thức phạt con khoa học này vừa giúp rèn luyện trẻ khả năng làm việc nhà, đồng thời rèn luyện cho con ý thức trách nhiệm. Để con hiểu rằng, khi con bày bừa ra thì chính con phải là người dọn dẹp chúng chứ không phải người khác.
 
4. Phạt con đọc sách và chép phạt 
 
Khi bé mắc lỗi thích dùng bạo lực, nói dối, lấy đồ của người khác. Khi trẻ mắc những lỗi này, nghĩa là con bạn đang rất gần với ranh giới của một đứa trẻ hư. Và việc đánh chửi con chỉ càng đẩy con bạn đến gần hơn ngưỡng hư hỏng mà thôi.

Hãy yêu cầu con phải đọc hết một cuốn sách mà bạn chọn, thường là những cuốn sách mang tính chất giáo dục. Sau đó con phải chép phạt 1 câu hoặc 1 đoạn ý nghĩa nào đó trong cuốn sách. Theo các nhà tâm lý, việc đọc sách và chép phạt sẽ giúp điều chỉnh tâm lý và hành vi của trẻ rất tốt. 
 

5. Phạt con nhặt đậu 
 
Khi bé mắc lỗi không nhẫn nại, làm việc, học giữa chừng thì bỏ dở. Nếu con bạn mắc lỗi này, hãy phạt con bằng cách trộn lẫn 2 loại đậu khác nhau vào một bát to. Sau đó yêu cầu con phải nhặt riêng từng loại đậu ra 2 bát khác nhau. Đây chính là một cách phạt con khoa học cực hay giúp trẻ rèn luyện tính kiên nhẫn. 
 
6. Cấm làm thứ trẻ thích 
 
Mẹ có thể áp dụng hình phạt này khi bé không đánh răng, kén ăn, vứt đồ linh tinh… Bạn nên áp dụng hình thức phạt này để con hiểu rằng, khi con không hoàn thành nhiệm vụ và trách nhiệm của mình, thì con cũng không được phép làm những điều mình thích. Hãy phạt cho đến khi nào con có ý thức hoàn thành công việc của mình. 
 
7. Tịch thu những món đồ yêu thích

Khi bé mắc lỗi vứt đồ lung tung, không thu đồ chơi sau khi chơi xong. Hãy phạt con bằng cách này để con biết rằng, những món đồ mình yêu thích thì phải biết giữ gìn và nâng niu. Nếu con không biết giữ gìn thì con cũng không được phép chơi những món đồ đó.
 

Với những gợi ý trên, chúc chị Thanh Tú và gia đình luôn mạnh khỏe, hạnh phúc, giáo dục bé Xuti thật tốt.

Theo MASK

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here